Handblad

Klassieke participatiemethodes blijken niet altijd even goed te werken. Daarom grijpt de overheid meer en meer naar nieuwe participatievormen, onder de verzamelnaam ineractief beleid.

Participatie moet beleidsmakers ervoor hoeden dat ze in een ivoren toren terechtkomen van waaruit wel veel maatregelen worden genomen, maar zelden de juiste. Als beleidsmakers kunnen horen wat leeft bij de bevolking, is de kans groter dat ze maatregelen nemen die op de behoeften van die bevolking aansluiten.

Klassieke methodes

De vraag is natuurlijk: Hoe kom je dat te weten? Het is niet om iedereen over elk onderwerp te gaan bevragen, al was het maar omdat niet iedereen dat even graag wil. Verkiezingen zijn uiteraard een belangrijke indicator, maar die vinden maar om de vier (of vijf) jaar plaats, en vaak is het koffiedik kijken waarom een partij precies wordt afgestraft of opgehemeld.

Klassieke methodes om over concrete maatregelen de maatschappelijke polsslag te meten, zijn contacten met het middenveld, informatievegaderingen, hoorzittingen, of een openbaar onderzoek met de mogelijkheid tot bezwaarschrift. Er zijn echter nogal wat problemen met die klassieke inspraakmethodes. Ten eerste: ze bereiken vaak alleen de echt geïntresseerden, de actieve burgers. De 'zwijgende' meerderheid' wordt meestal niet gehoord. En ten tweede: Veel van die methodes geven de burger pas de kans om te reageren als de grote beslissingen al genomen zijn. Aan de details kan nog worden gsleuteld, aan de krachtlijnen niet.

Nieuwe participatievormen

Daarom wordt de jongste jaren naarstig gezocht naar nieuwe vormen van participatie die de zwijgende meerderheid beter moeten bereiken én informatie inwinnen 'aan het begin van de pijplijn'. De bedoeling is om zo te komen tot betere maatregelen die meer worden gedragen door een grotere groep mensen.

Interactief beleid omvat een ruime waaier van participatiemogelijkheden. Fora op het internet bijvoorbeeld, waarvoor de drempel lager ligt dan bij een informatievergadering. Burgerpanels of burgerjury's voor de toekenning van grote bouwwerken. Enquete's. Soms ook samenwerking: buurtbewoners die pleintjes zelf beheren met hulp van de gemeente. Een typisch project was kleurrijk Vlaanderen, dat de Vlaamse regering in de vorige legislatuur opstartte: Discussiefora en bijeenkomsten van burgers en middenveld rond één bepaald thema, om op die manier een maatschappelijke discussie los te weken die het beleid moest voeden.

Kenmerkend voor interactief beleid is dat de burgers in een vroeg stadium bij het beleid worden betrokken, dat de contacten vaak informeler verlopen en dat ze minder beperkt zijn in tijd: op een netforum kun je altijd inloggen, op een hoorzitting niet. Daardoor zou het gemakelijker moeten zijn om je mening kwijt te kunnen en , wie weet, met creatieve oplossingen voor de dag te komen waar de politici nog niet aan gedacht hebben!