Handblad

‘Iedereen meekrijgen’

Een nieuwe minister én een nieuwe administrateur-generaal: de top van het VAPH is op korte tijd grondig veranderd. We gingen alvast praten met kersvers administrateur-generaal Laurent Bursens over zijn visie op het agentschap en het gehandicaptenbeleid.

Het is met enige terughoudendheid dat Laurent Bursens zich aan een interview begeeft. ‘Eigenlijk is het nog een beetje te vroeg om grote uitspraken te doen’, zegt hij. ‘Ik kan natuurlijk mijn persoonlijke mening geven, maar beleid maak je samen, en tot nu toe heb ik mijn visie nog niet kunnen aftoetsen aan die van de minister en het werkveld.’ Anderzijds is Laurent Bursens jarenlang adjunct-administrateur-generaal van het toenmalige Vlaams Fonds geweest, en is hij dus bij uitstek goed geplaatst om een overzicht te geven van de uitdagingen en evoluties die ons wachten.

Structurele stijging

Een eerste uitdaging ligt voor de hand: er komen steeds meer personen met
een handicap bij. ‘Het VAPH zit in een open systeem. Het doelgroepenbeleid
(diagnose en indicatiestelling) is grotendeels uitbesteed aan externe teams.
Wie aan de criteria voldoet, wordt erkend als persoon met een handicap en
komt in aanmerking voor zorg en ondersteuning.’

‘Momenteel is er een maatschappelijke tendens om de toegangscriteria tot het zorgaanbod van het VAPH steeds ruimer te maken. Bepaalde psychiatrische patiënten komen dankzij de verbeterde medicatie in de gehandicaptensector terecht, net als bijvoorbeeld aidspatiënten. Door de groeiende tendens naar inclusief onderwijs doet ook de onderwijssector in toenemende mate een beroep op het zorgaanbod van het VAPH , met bijvoorbeeld het PAB of informatica-tools voor leerstoornissen. En tot slot zorgt de vergrijzing ervoor dat het aantal personen met een handicap blijft stijgen.’

Het VAPH heeft die evoluties in het verleden misschien te weinig zichtbaar gemaakt, vindt Bursens. ‘We hebben geprobeerd om de toestroom in stilte op
te vangen, maar op termijn is dat niet houdbaar. De stijging is structureel; het
wachtlijstenprobleem is daarvan het symptoom. Daarom pleit ik voor een duidelijker doelgroepenbeleid. We moeten als maatschappij uitmaken wat een handicap is en wat niet. En als de maatschappij besluit dat groepen die vroeger niet binnen onze doelgroep vielen, daar vandaag wel thuishoren, dan moet ook het budget navenant aangroeien.’

De klant centraal

Daarnaast moet de persoon met een handicap in de serviceverlening (nog) centraler komen te staan, vindt Bursens. ‘Op dat gebied is er al een hele weg afgelegd. Oorspronkelijk waren we een ‘fonds’: we gaven geld aan voorzieningen waarmee die hulp en ondersteuning gaven aan de personen met een handicap.’

‘Meer en meer zijn we ons ook gaan richten tot de eindklant, om zoveel mogelijk zorg op maat te krijgen. Wat heeft die persoon nodig om in de samenleving zo adequaat mogelijk te functioneren? Hoe sterk is zijn persoonlijk netwerk, wat kan en wil hij of zijn omgeving zelf doen en waar moeten de professionelen bijspringen? Kortom: in plaats van het vroegere vrij rigide systeem van alles of niets, evolueren we naar een flexibel, gradueel opgebouwd zorgsysteem dat zo goed mogelijk aansluit bij precieze zorgen en behoeften; waarbij de klant toegeleid wordt naar de meest passende opvangvorm.’

PGB

Het persoonsgebonden budget (PGB) is een stap in die richting. ‘Met een persoonsgebonden budget geef je het geld niet meer aan de voorziening, maar aan de persoon met een handicap zelf. Die koopt daarmee dan zorg aan bij de voorziening. De persoon met een handicap krijgt dus zijn eigen lot in handen. Dat past in de tijdsgeest. We moeten evenwel goed opletten. Niet iedereen wil een PG B. We moeten dus altijd de keuze laten. Maar wie dat wil, moet volgens mij een PG B kunnen krijgen.’

Wordt dat niet ontzettend duur? ‘Niet noodzakelijk. Het hoeft niet duurder te
worden. Zolang we maar niet in de valkuil trappen om het PG B als een som geld ter beschikking te stellen van de zorgvrager. Dan gaat het hek van de dam. Maar je zou het PG B ook als een voucher kunnen zien die recht geeft op een pakket zorg van een bepaald type. Het principe blijft hetzelfde: de persoon met een handicap kan shoppen bij de instellingen en zijn voucher valoriseren voor de juiste hoeveelheid passende zorg.’

Iedereen mee

PGB, doelgroepenbeleid en zorgregie, zorg op maat en zorggradatie: het is een bijzonder ambitieus programma. ‘Vandaar dat het overleg tussen de administratie van het VAPH , het werkveld en de minister ook zo belangrijk is. De uitdagingen waar we voor staan, kunnen we alleen aan als we iedereen meekrijgen.’