Nieuwe zorgprojecten

De toekomstige uitbouw van de ondersteuning moet minstens beantwoorden aan één criterium: de mogelijkheden van de persoon met een handicap moeten maximaal vergroot worden, met het oog op zelfbeschikking, participatie aan de samenleving en levenskwaliteit. Hiervoor zijn drie hefbomen nodig:

• De ondersteuning van de persoon met een handicap in functie van de vraagverduidelijking en de realisatie van zijn ondersteuningsplan.
• Een persoonsgebonden financiering als basis voor de financiering van de zorg voor personen met een handicap.
• Een deregulerend kader voor de zorgaanbieders.

Het ‘voortraject’ van de persoon met een handicap, de tijdsspanne dus vooraleer hij een effectief zorgaanbod krijgt, neemt aan belang toe en moet een duidelijke plaats krijgen. De basis van het voortraject is het proces van onafhankelijke en kwaliteitsvolle vraagverduidelijking. Indien gewenst wordt de persoon met een handicap ondersteund bij de verkenning van zijn toekomstwensen: hoe wil hij zijn leven uitbouwen en welke ondersteuning heeft hij hierbij nodig? De vraagverduidelijking moet leiden tot een individueel ondersteuningsplan, waarbij de persoon met een handicap begeleid wordt in de realisatie van dat plan.

Een goed uitgebouwd voortraject is een onvoldoende garantie voor zelfbeschikking in de realisatie van het ondersteuningsplan. Een tweede voorwaarde is dat de basisfinanciering in de zorg voor personen met een handicap persoonsgebonden wordt: de persoon met handicap, zijn familie of zijn vertegenwoordiger, moet zelf kunnen beslissen hoe de voorziene middelen ingezet worden in functie van het ondersteuningsplan.

Een derde voorwaarde is een deregulering voor de zorgaanbieders. Die moeten nu functioneren binnen een sterk regulerend kader en ook een strikt financieringskader, onder meer op het vlak van personeel. Die kaders zijn het product van het 'residentieel denken'. De aanbieders voelen zich daardoor gehinderd om op een flexibele manier te kunnen inspelen op de vraag van de cliënten. Zij wensen in de toekomst een ondersteuning te kunnen aanbieden die overeenstemt met de wensen en noden van de personen met een handicap. Belangrijke vragen hierbij zijn wie de ondersteuning aanbiedt, wat de ondersteuning inhoudt, en hoe, waar en wanneer de ondersteuning aangeboden wordt. Die flexibiliteit is inherent aan een persoonsgebonden financiering. De zorgaanbieder wil zijn rol als sociaal ondernemer in de samenleving verder opnemen en daarbij verantwoording afleggen aan zowel de persoon met handicap als aan de maatschappij. Om die flexibilteit te garanderen is een hervorming van het huidig financieringssysteem noodzakelijk.

De consequente uitbouw van de drie hefbomen is een belangrijke omwenteling in de zorg voor personen met een handicap. Daarbij moeten nog heel veel vragen een antwoord krijgen. Daarom zal die omwenteling heel geleidelijk moeten gebeuren, aan de hand van proefprojecten.