Handblad

‘Voorspelbaarheid is het belangrijkste’

Tim Schampheleer is jobcoach bij Passwerk, de organisatie die mensen met autismespectrumstoornissen (ASS) begeleidt bij hun werk als softwaretester. ‘De bedrijven staan over het algemeen heel open voor onze medewerkers’, zegt hij.

‘We zijn momenteel met 4 jobcoaches. Elk begeleidt zijn eigen Passwerkers en is ‘tweede gezicht’ voor de Passwerkers van een andere coach. Nu we nog met weinig zijn, is dat misschien niet nodig. Maar als we eenmaal groeien, zal het goed zijn dat onze mensen op een bekend iemand kunnen terugvallen als hun eerste coach bijvoorbeeld ziek is.’

Geen verrassingen

‘We worden van bij de intake ingezet. Tijdens het assessment brengen we vooral de arbeidshouding in kaart. Als de Passwerkers eenmaal zijn aangenomen, gaan we eerst met hen het traject van en naar het werk af.Dat is een constante: maken dat de Passwerkers voor zo weinig mogelijk verrassingen komen te staan. Natuurlijk kun je niet vermijden dat er veel drukte en lawaai is op het spitsuur, maar je kunt hen er wel op voorbereiden. En we kunnen bijvoorbeeld een abonnement voor eerste klas voorzien.’

‘Als jobcoach brengen we de werkplek in kaart. Inhoudelijk, maar ook de bedrijfscultuur, de werkuren, enzovoort. Wie zijn de directe collega’s, is het de gewoonte om elkaar een hand te geven ’s morgens, hoe staan de bureaus opgesteld: dergelijke dingen. En we geven een presentatie aan de toekomstige collega’s: een algemeen kader van waar je op moet letten als je werkt met mensen die AS hebben.’

‘Meestal staan die collega’s heel open voor die tips. Na de presentatie zijn ze vaak ook wat opgelucht. Een beetje argwaan is er sowieso als er een nieuwe collega bijkomt. Bij mensen met AS komt er nog het onbekende bij: mag ik wel met hem praten? Veel mensen zitten nog met idee-fixen in hun hoofd à la Rain man. Na de presentatie zijn die karikaturen wat bijgesteld. En als ze hun nieuwe collega beter leren kennen, heb je direct een heel ander verhaal.’

Terugvalpositie

‘In het begin overdrijven klanten vaak met structuur te geven en alles te documenteren, maar na een tijdje zien ze onze Passwerker als een gewone medewerker met wat speciale trekjes. Wat meebrengt dat ze AS soms gaan minimaliseren, want eigenlijk heeft iedereen wel iets bijzonders, en is het wel nodig om de begeleiding zo strikt op te volgen? Maar onze mensen hebben echt wel nood aan die permanente terugvalpositie, hoe goed het op het werk ook gaat.’

‘Het belangrijkste voor iemand met ASS is niet noodzakelijk routine en eenvormigheid, zoals veel mensen denken, maar wel: voorspelbaarheid. Mensen met ASS zijn niet per se allergisch aan verandering, zolang ze maar weten wanneer die verandering komt en hoe ze eruit gaat zien. Het is echt geen ramp als er een plant verzet wordt in de bureauruimte – wel als er dertig mensen door elkaar staan te roepen. Maar door Rain man en dergelijke denken veel mensen aanvankelijk: oei, die plant.’