Handblad

Binnenkort is het weer zover en kunnen we met zijn allen naar de stembus. Met zijn allen? Nee: een niet zo kleine minderheid van de bevolking wordthetniet bepaald gemakkelijk gemaakt om zijn stemplicht te vervullen. Op de weg naar het rode potlood stoten heel wat mensen met een handicap op onoverkomelijke hindernissen.

’Het is inderdaad de omgekeerde wereld’, lacht Heidi Vander Poorten van het Vlaams Steunpunt Toegankelijkheid binnen het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. ’Een hoop Vlamingen zien er tegenop om een deel van hun zondag aan de democratie te geven en zouden liever helemaal niet stemmen. En dan heb je daartegenover heel wat mensen met een handicap die bewust wél van hun stemrecht gebruik willen maken, en die te horen krijgen: zou je eigenlijk niet liever thuisblijven, en een volmacht geven aan iemand anders? Want ja, de stembureaus zijn niet toegankelijk voor mensen met een handicap en de pashokjes zijn te klein voor een rolstoel. Tsja.’

Welke wet?

Wettelijk gezien zijn er maar weinig instrumenten om de toegankelijkheid van een stembureau af te dwingen. ’Een ministerieel besluit uit 1980 verplicht één aangepast stemhokje per vijf stembureaus en geeft een aantal criteria waaraan dat hokje moet voldoen. Maar die criteria zijn te beperkt. Zo staat er bijvoorbeeld niets in over elektronisch stemmen. En het besluit vermeldt evenmin of een blinde iemand mee mag nemen in het stemhokje om bij het stemmen te helpen. Dat hangt volledig af van de goodwill van de voorzitter van het stembureau. Bovendien is er alleen sprake van het stemhokje zelf terwijl een toegankelijk hokje in een ontoegankelijk gebouw natuurlijk een maat voor niets is. Er is weliswaar de wet van 1975 op de toegankelijkheid van publieke gebouwen maar ook die is te beperkt en wordt nauwelijks toegepast of gecontroleerd.’

’Wel heeft een aantal politici nu wetsvoorstellen ingediend om de toegankelijkheid van stembureaus te regelen. Maar die zullen ten vroegste na de verkiezingen ook werkelijk in wetten en decreten kunnen worden omgezet.’

De gemeenten kunnen dus het best zelf extra initiatieven nemen om iets aan de toegankelijkheid te doen. ’Cijfers bestaan er niet over, maar persoonlijk heb ik toch de indruk dat meer en meer gemeenten aandacht hebben voor toegankelijkheid en best een inspanning willen doen om aan de behoeften van mensen met een handicap tegemoet te komen. Vaak is dat ook niet erg moeilijk: een helling aanbrengen over een paar trappen, is soms al voldoende.’

Gratis brochure

Heidi Vander Poorten: ’Zelf verspreiden we elk verkiezingsjaar een brochure met praktische toegankelijkheidstips naar de gemeenten. Veel gemeenten voeren die tips ook uit. We geven bijvoorbeeld aan hoe breed een rolstoeltoegankelijk stemhokje moet zijn en hoe hoog een stemcomputer het best staat, maar ook hoe een toegankelijke parking eruitziet. Ons streefdoel is één toegankelijk hokje per stemlokaal.’

Hebt u een handicap, wilt u uw stem uitbrengen en weet u niet welke maatregelen uw gemeente getroffen heeft? Dan belt u het best zelf eens naar het gemeentebestuur, zegt Heidi Vander Poorten. ’Onze brochure kan misschien een handig hulpmiddel zijn om de gemeenten wat tips aan de hand te doen. Ze kunnen dan tenminste niet zeggen dat er geen praktische oplossingen bestaan. Maar zoals gezegd: ik vermoed dat de meeste gemeenten van goede wil zijn, zeker als iemand met een handicap expliciet naar de mogelijkheden vraagt.’

De brochure Toegankelijkheid van stembureaus is te verkrijgen op dit adres: Gelijke Kansen in Vlaanderen Boudewijnlaan 30 , 1000 Brussel Tel.: 02/553.58.46 E-mail: gelijkekansen@vlaanderen.be