Handblad

Eerste volledige cijfers van de centrale wachtlijsten zijn bekend

Al enkele jaren bestaan in elke provincie centrale wachtlijsten voor mensen met een handicap die een zorgvraag indienen. Op die manier moeten ze zich maar een keer inschrijven en krijgen de beleidsmakers een beter beeld van het aantal plaatsen die nog nodig zijn in de instellingen en orgvoorzieningen. Voor het eerst zijn nu de cijfers van alle provincies volledig bekend.

De meeste centrale wachtlijsten bestaan al een aantal jaren, maar de cijferst waren tot voor kort niet 100 % betrouwbaar, zeggen Catherine Molleman, Ann Van den Abbeele en Geert De Craemer van het Vlaams Fonds. 'Er zaten dubbeltellingen bij zodat we nooit helemaal zeker konden zijn hoeveel plaatsen ernu precies tekort waren.  Maar dit jaar hebben we alle lijsten uitgezuiverd en kunnen we met accurate resultaten voor de dag komen.' Die resulateten zijn bijzonder nuttig voor het langetermijnbeleid. 'Tegelijk leggen de wachtlijsten ook dringende problemen aan de opperlakte: 1.205 mensen hebben een zeer dringende zorgvraag die momenteel niet kan worden opgelost.'

Leren omgaan met variatie

Moeten er dan ook 1.205 plaatsen in de instellingen bijkomen? 'Die vraag moet genuanceerd worden beantwoord. Coor de personen met zware behoeften, die in een moeilijke situatie thuis verblijven of een niet angepaste noodoplossing zochten, moeten in ieder geval nieuwe plaatsen in tehuizen gecreëerd worden.  Maar voor anderen, die met begeleiding en ondersteuning zelstandig of in familiaal vervand kunnen wonen, is er nood  aan exra inspanningen inzake ambulante dienstverlening, dagopvang en persoonlijke assistentie. Er moeten dus niet alleen nieuwe opvangplaatsen komen, maar ook nieuwe vormen van zorg in de thuisomgeving om voor elke zorgvrager het aanbod te realiseren dat het best aansluit bij zijn persoonlijke situatie, mogelijkheden en voorkeur.'

Het uitgangspunt daarbij is dat mensen in eerste instantie een beroep moeten kunnen doen op de ondersteuning die hun de mogelijkheid geeft om thuis te wonen - ook mensen met zware zorgbehoeften. het PAB is daarvoor een nieuw instrument waarmee in de voorbije jaren werd geëxperimenteerd en dat vanaf dit jaar staptsgewijs wordt uitgebouwd. 'Maar ook het verzorgend en begeleidend personeel van voorzieningen moet hier een opdracht kunnen vervullen. Gebruikers moeten ook in hun persoonlijk leefmilieu een beroep kunnen doen op de knowhow die in voorzieningen aanwezig is. Om dat te kunnen realiseren, wordt de regelgeving van de voorzieningen aangepast.'

1,5 miljard frank extra

Hoewel de opvangcapaciteit van ambulante diensten, dagcentra en residentiële voorzieningen tegenover 1993 is gestegen van 19.000 naar 21.600 eenheden, is er nog steeds een duidelijk tekort. Zelfs als de opvangcapaciteit met hetzelfde ritme stijgt als in het voorbije decennium, zullen de wachtlijsten nog aanzwellen. Dit blijkt o.a. uit de gemiddelde leeftijd van de huidige bewoners in de tehuizen (41) en dagcentra (35) , en de levensverwachting van deze mensen. De overheid staat voor de uitdaging om het huidige capaciteitstekort in te lopen en de wachttijden tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen. Er moet bovendien een breed palet van nieuwe opvangplaatsen en nieuwe vormen van zorg in de thuisomgeving worden uitgebouwd. Het gaat daarbij niet om de te simpel voorgestelde en polariserende beleidsoptie tussen plaatsen in instellingen of persoonlijke assistentiebudgetten. Het is niet het éne of het andere, wel het éne én het andere. De gezamenlijke opdracht zal zijn om voor elke zorgvrager het aanbod te realiseren dat het best aansluit bij de persoonlijke situatie, de mogelijkheden en voorkeur van de persoon.

Vlaams minister Mieke Vogels heeft aangekondigd dat voor volgend jaar alvast 1,5 miljard frank extra nodig is gekomen. Daarnaast heeft de minister een aantal krachtlijnen uitgestippeld om de zorg beter te organiseren, onder meer door vraag en aanbod regionaal beter op elkaar te stemmen. De Raad van Bestuur van het Vlaams Fonds heeft die vraag inmiddels vertaald in een voorstel van begroting voor 2002. Het woord is nu aan de Vlaamse regering.