Handblad

Mensen met een handicap die thuis willen leven maar wel zorg nodig hebben, kunnen vanaf nu bij het Vlaams Fonds een persoonlijk assistentiebudget (PAB) aanvragen. Daarmee kunnen ze iemand aanwerven die ze bijstaat in hun dagelijks leven. Wat zijn de criteria om voor zo'n PAB in aanmerking te komen en hoe gaat een en ander praktisch in zijn werk? Een overzicht. 

Het Vlaams Fonds experimenteert sinds 1997 met het persoonlijk assistentiebudget. Uit die leerperiode is nu een algemeen systeem voortgevloeid dat grotendeels met de experimenten gelijkloopt, maar ook andere accenten legt. In totaal zullen met het nieuwe systeem 400 mensen hun zorg zelf kunnen organiseren. Per jaar kunnen ze daarvoor een budget krijgen tussen 300 000 en 1 400 000 frank dat het Vlaams Fonds in vier stukken betaalt. Dat budget wordt op maat toegekend aan de persoon met een handicap.

Waarvoor mag het PAB worden gebruikt?

- Een PAB dient om een persoonlijke assistent te betalen die u thuis, op school of op het werk praktische of organisatorische hulp biedt. Het PAB dient niet voor hulpmiddelen, medische behandelingen, het eigenlijke onderwijs of arbeidstrajectbegeleiding. Gespecialiseerde kinderopvang is wel mogelijk, met een maximum van 4 uur per week.
- Maximum 5 % van het budget mag voor niet-personeelskosten worden gebruikt, bijvoorbeeld om het ticket van de assistent te betalen als hij of zij u begeleidt naar de bioscoop.
- U mag een PAB niet gebruiken om zorg in te kopen bij de voorzieningen die de Vlaamse overheid subsidieert. U hebt geen recht op een PAB als u in een pleeggezin verblijft of in een instelling: het PAB is precies bedoeld om zelfstandigheid te bevorderen. Een uitzondering op deze regel zijn dagcentra en semi-internaten voor niet schoolgaanden.

Wie komt voor het PAB in aanmerking?

Elke persoon met een handicap mag het PAB aanvragen.

- Bent u al ingeschreven bij het Vlaams Fonds, dan kunt u een aanvraag indienen met een daarvoor ontworpen aanvraagformulier en laat u een speciaal daarvoor erkend Multidisciplinair Team een gemotiveerde aanvraag opstellen. Dat verslag moet aantonen dat u met de hulp van een persoonlijke assistent zelfstandig kunt wonen, en geeft aan hoeveel uren u een assistent nodig heeft voor welk soort activiteiten. Een commissie van experts kent op basis daarvan al dan niet een PAB toe en bepaalt het bedrag dat u jaarlijks zult krijgen. Hebt u al een aanvraag ingediend, dan stuurt het Vlaams Fonds u automatisch een dergelijk aanvraagformulier op.
- Bent u nog niet ingeschreven bij het Vlaams Fonds, dan wordt uw aanvraag voor het PAB tijdens de normale inschrijvingsprocedure behandeld. Ook hier gebruikt u het speciale aanvraagformulier en werkt u samen met een voor het PAB erkend Multidisciplinair Team. Meer inlichtingen over die procedure vindt u bij de Provinciale Afdelingen van het Vlaams Fonds (zie de adressen en telefoonnummers in het kaderstukje).

Omdat het aantal PAB's beperkt is, zijn er prioriteiten vastgelegd voor de toekenning. De volgende mensen komen het eerst in aanmerking voor een PAB:

- de mensen die al in het PAB-experiment zaten. Zij krijgen een brief van het Vlaams Fonds om te vragen of ze het PAB willen voortzetten en volgen verder de normale procedure,
- mensen die momenteel in een (semi-)residentiële instelling verblijven en met een PAB die voorziening op korte termijn kunnen verlaten,
- mensen die de vorige jaren een aanvraag indienden voor een PAB maar toen geen PAB hebben verkregen.

Wie mag persoonlijk assistent worden?

In principe mag u iedereen als persoonlijk assistent aanvaarden: ook familieleden mogen persoonlijk assistent zijn, net als PWA'ers, werklozen of zelfstandigen. Ze worden dan wel beschouwd als werknemers en moeten dus belasting betalen op hun loon. Zelf betaalt u geen belastingen op uw PAB en het assistentiebudget heeft ook geen invloed op de integratietegemoetkoming die u van het Vlaams Fonds ontvangt.

Kunt u het toegestane budget overschrijden?

Op het einde van het jaar maakt het Vlaams Fonds een afrekening. Hebt u minder gespendeerd dan het toegestane budget, dan stort u het verschil terug. Hebt u meer gespendeerd, dan betaalt u zelf het verschil.

Natuurlijk is het mogelijk dat u de ene maand wat meer uitgeeft dan de andere, maar de voorschotten blijven altijd gelijk. Stel dat u 400 000 frank jaarbudget hebt, dan krijgt u elk kwartaal 100 000 frank voorschot. Spendeert u het eerste kwartaal bijvoorbeeld 50 000 frank, dan 'spaart' u 50 000 frank boven op de 100 000 frank van het volgende kwartaal.

Het is mogelijk dat het toegekende PAB om de een of andere reden, bijvoorbeeld omdat uw handicap zwaarder wordt, niet meer voldoet. Dan kunt u met een nieuwe gemotiveerde aanvraag een 'herinschaling' aanvragen.

Waar vindt u hulp bij het beheer van uw PAB?

Als u een PAB hebt, wordt u beschouwd als werkgever en daar komt onvermijdelijk administratie bij kijken: u stelt een arbeidscontract op, u moet in orde zijn met de sociale zekerheid en de verzekering, en u moet de gemaakte (personeels)kosten bewijzen. Een andere mogelijkheid is dat u een overeenkomst afsluit met een organisatie die optreedt als werkgever en dat u daar assistentie 'inkoopt'. Dan neemt die organisatie de formaliteiten gedeeltelijk op zich.

Er zijn verschillende instanties die u helpen bij de organisatie van uw persoonlijke assistentie.

- De meeste PAB-houders deden tijdens de experimentele fase een beroep op een sociaal secretariaat voor hun loonadministratie. Dat is veruit de eenvoudigste manier.
- Zorgconsulenten zijn erkende thuisbegeleidingsdiensten die u helpen om een assistentieplan op te stellen, het uit te voeren en eventueel bij te sturen.
- Budgethoudersverenigingen zijn door het Vlaams Fonds erkende organisaties die u bijstaan bij de (administratieve) formaliteiten en bij de organisatie van de assistentie. Ze geven u ook een opleiding om uw werkgeverstaak goed te kunnen vervullen. Momenteel zijn erkend als budgethoudersvereniging: Independent Living Vlaanderen en de Vlaamse Vereniging voor Hulp aan Verstandelijk Gehandicapten.
- U kunt uiteraard ook altijd bij het Vlaams Fonds terecht, onder andere als u twijfelt of een bepaalde onkostennota zal worden aanvaard.
PAB verkleint de wachtlijsten
Van de PAB's zullen er zeker 150 bestemd zijn voor mensen die nu in de (semi-)residentiële sector verblijven maar in principe, met behulp van een PAB, zelfstandig kunnen leven. Zo komt in die instellingen meer plaats vrij voor mensen die minder zelfredzaam zijn.

Groen nummer

Voor alles wat met het PAB te maken heeft, kunt u gratis bellen naar het groene nummer 0800-97 907 (e-mail: pab@vlafo.be). Daar kunt u onder meer:

- een infopakket vragen,
- een PAB-aanvraagformulier vragen.

In de loop van de volgende maanden worden ook PAB-informatiesessies georganiseerd. U leest er meer over in handblad van maart.