Handblad
Naar meer maatwerk
Begroting Vlaams Fonds legt accent op individu
De jongste jaren is de sociale sector de weg ingeslagen naar een meer individugerichte benadering. 'In de begroting 2001 van het Vlaams Fonds is die stap naar meer individuele tussenkomsten duidelijk te merken', zegt Marc Cloet, de begrotingsmedewerker van het Vlaams Fonds. 'Naast de constante stijging van de budgetten voor het gehandicaptenbeleid (van 28,381 miljard in 1998 naar 34,342 miljard voor 2001) is dat een opvallende trend.'
Een geïndividualiseerde zorg lijkt de logica zelve maar is dat in de praktijk niet. In België (en in de meeste andere landen) is immers een systeem opgezet dat steunt op collectieve zorg. Het is nu eenmaal efficiënter om een internaat te bouwen dan om thuiszorg te organiseren. Maar de jongste jaren gaat de trend duidelijk de andere richting uit. Zowel zorgvragers als zorgverleners vinden het 'oude' systeem te strak.
Residentiële sector blijft de grootste
'Internaten en dergelijke hebben natuurlijk nog altijd een grote rol en zullen die blijven hebben', zegt begrotingsmedewerker Marc Cloet. 'Als je kijkt naar de bruto uitgaven, merk je dat de (semi-)residentiële sector nog altijd goed is voor 23,8 miljard frank, op een totaal van 35,8 miljard frank: zesenzestig procent. Dat overwicht zal ook de komende jaren niet ingrijpend veranderen. Je kunt dat systeem nu eenmaal van vandaag op morgen niet omgooien en bovendien heeft het zeker zijn verdiensten.'
Wel is ook binnen de (semi-)residentiële instellingen een evolutie merkbaar naar meer maatwerk. 'Nog niet zo lang geleden hanteerde men een alles-of-nietspolitiek: ofwel 24 uur volledige opvang, ofwel niets. Nu is ook dagopvang mogelijk en wordt een budget vrijgemaakt waarmee instellingen ook ambulant kunnen gaan werken. In totaal komt dat neer op 200 cliënten van instellingen die nu ambulant zullen worden opgevangen.'
Nieuwe initiatieven
Ook met andere projecten worden duidelijke accenten gelegd op meer individuele zorg. In totaal wordt daar 715 miljoen frank voor vrijgemaakt, met daarnaast ook herverdelingen en heroverwegingen binnen de bestaande budgetten.
Het opvallendste initiatief is het Persoonlijk Assistentiebudget (PAB). Mensen met een handicap die thuis willen leven maar wel zorg nodig hebben, kunnen met dat budget een persoonlijke assistent aanwerven en een deel van de zorg die ze nodig hebben zelf organiseren. In totaal worden op de begroting ongeveer 400 PAB's van gemiddeld 830 000 frank voorzien, voor een totaalbudget van 341,6 miljoen frank. Van die PAB's zullen er zeker 150 bestemd zijn voor mensen die nu in de (semi-)residentiële sector verblijven, wat de wachtlijsten zal inperken. Daarnaast krijgen ook thuisbegeleiding, begeleid wonen en zelfstandig wonen, naast een uitbreiding met 46 miljoen frank, een inhaalbeweging van 90 miljoen frank.
Andere budgetten zijn bestemd voor een beter management van zorgvraag en -aanbod: de multidisciplinaire teams worden versterkt. Voorts worden door interne verschuivingen budgetten vrijgemaakt van 11,2 miljoen frank en 15,8 miljoen frank voor de professionalisering van de gebruikers.
Werk en IMB
Ook de sector arbeid zit duidelijk in de lift. Marc Cloet: 'Gezien de economische heropleving verwachten we dat meer mensen een VIP-premie, CAO26 of aanpassingen aan een arbeidspost zullen aanvragen. Daarvoor is 217,7 miljoen frank meer middelen voorzien. Die worden enerzijds gefinancierd door 80,4 miljoen frank nieuwe kredieten en 137,3 miljoen frank die wordt verschoven vanuit deelkredieten van de beschutte werkplaatsen. Anderzijds willen we ook hier weer minder collectief werken en meer individueel. Daarom wordt van de beschutte werkplaatsen ook 30 miljoen frank verschoven naar initiatieven voor arbeidstrajectbegeleiding, zodat werknemers met een handicap kunnen doorstromen naar de open arbeidsmarkt.'
Een grote hap uit het budget vormt ten slotte ook de Individuele Materiële Bijstand. 'Onder meer door de stijgende levensverwachting van de Belgen en dus ook van onze cliënten, stijgt de vraag naar hulpmiddelen nog steeds. Daarom wordt 150 miljoen extra voorzien voor deze sector.'
Even voorstellen
Marc Cloet is de eerste begrotingsmedewerker die het Vlaams Fonds rijk is. Hiervoor voerde hij dezelfde taak uit bij de sociale parastatale RKW (kinderbijslag).
'Uiteraard hield zich ook vroeger al iemand met de begroting bezig', zegt Marc Cloet. 'Mevrouw Weckhuysen combineerde tot voor kort die taak met de boekhouding zelf. Maar plannen en opvolgen zijn toch duidelijk verschillende taken die in de meeste Vlaamse Openbare Instellingen ook door twee personen worden uitgevoerd. Daarom heeft het Vlaams Fonds ervoor gekozen om boekhouding en begroting te ontdubbelen.'
De jongste jaren is de sociale sector de weg ingeslagen naar een meer individugerichte benadering. 'In de begroting 2001 van het Vlaams Fonds is die stap naar meer individuele tussenkomsten duidelijk te merken', zegt Marc Cloet, de begrotingsmedewerker van het Vlaams Fonds. 'Naast de constante stijging van de budgetten voor het gehandicaptenbeleid (van 28,381 miljard in 1998 naar 34,342 miljard voor 2001) is dat een opvallende trend.' Een geïndividualiseerde zorg lijkt de logica zelve maar is dat in de praktijk niet. In België (en in de meeste andere landen) is immers een systeem opgezet dat steunt op collectieve zorg. Het is nu eenmaal efficiënter om een internaat te bouwen dan om thuiszorg te organiseren. Maar de jongste jaren gaat de trend duidelijk de andere richting uit. Zowel zorgvragers als zorgverleners vinden het 'oude' systeem te strak.
Residentiële sector blijft de grootste
'Internaten en dergelijke hebben natuurlijk nog altijd een grote rol en zullen die blijven hebben', zegt begrotingsmedewerker Marc Cloet. 'Als je kijkt naar de bruto uitgaven, merk je dat de (semi-)residentiële sector nog altijd goed is voor 23,8 miljard frank, op een totaal van 35,8 miljard frank: zesenzestig procent. Dat overwicht zal ook de komende jaren niet ingrijpend veranderen. Je kunt dat systeem nu eenmaal van vandaag op morgen niet omgooien en bovendien heeft het zeker zijn verdiensten.'
Wel is ook binnen de (semi-)residentiële instellingen een evolutie merkbaar naar meer maatwerk. 'Nog niet zo lang geleden hanteerde men een alles-of-nietspolitiek: ofwel 24 uur volledige opvang, ofwel niets. Nu is ook dagopvang mogelijk en wordt een budget vrijgemaakt waarmee instellingen ook ambulant kunnen gaan werken. In totaal komt dat neer op 200 cliënten van instellingen die nu ambulant zullen worden opgevangen.'
Nieuwe initiatieven
Ook met andere projecten worden duidelijke accenten gelegd op meer individuele zorg. In totaal wordt daar 715 miljoen frank voor vrijgemaakt, met daarnaast ook herverdelingen en heroverwegingen binnen de bestaande budgetten.
Het opvallendste initiatief is het Persoonlijk Assistentiebudget (PAB). Mensen met een handicap die thuis willen leven maar wel zorg nodig hebben, kunnen met dat budget een persoonlijke assistent aanwerven en een deel van de zorg die ze nodig hebben zelf organiseren. In totaal worden op de begroting ongeveer 400 PAB's van gemiddeld 830 000 frank voorzien, voor een totaalbudget van 341,6 miljoen frank. Van die PAB's zullen er zeker 150 bestemd zijn voor mensen die nu in de (semi-)residentiële sector verblijven, wat de wachtlijsten zal inperken. Daarnaast krijgen ook thuisbegeleiding, begeleid wonen en zelfstandig wonen, naast een uitbreiding met 46 miljoen frank, een inhaalbeweging van 90 miljoen frank.
Andere budgetten zijn bestemd voor een beter management van zorgvraag en -aanbod: de multidisciplinaire teams worden versterkt. Voorts worden door interne verschuivingen budgetten vrijgemaakt van 11,2 miljoen frank en 15,8 miljoen frank voor de professionalisering van de gebruikers.
Werk en IMB
Ook de sector arbeid zit duidelijk in de lift. Marc Cloet: 'Gezien de economische heropleving verwachten we dat meer mensen een VIP-premie, CAO26 of aanpassingen aan een arbeidspost zullen aanvragen. Daarvoor is 217,7 miljoen frank meer middelen voorzien. Die worden enerzijds gefinancierd door 80,4 miljoen frank nieuwe kredieten en 137,3 miljoen frank die wordt verschoven vanuit deelkredieten van de beschutte werkplaatsen. Anderzijds willen we ook hier weer minder collectief werken en meer individueel. Daarom wordt van de beschutte werkplaatsen ook 30 miljoen frank verschoven naar initiatieven voor arbeidstrajectbegeleiding, zodat werknemers met een handicap kunnen doorstromen naar de open arbeidsmarkt.'
Een grote hap uit het budget vormt ten slotte ook de Individuele Materiële Bijstand. 'Onder meer door de stijgende levensverwachting van de Belgen en dus ook van onze cliënten, stijgt de vraag naar hulpmiddelen nog steeds. Daarom wordt 150 miljoen extra voorzien voor deze sector.'
Even voorstellen
Marc Cloet is de eerste begrotingsmedewerker die het Vlaams Fonds rijk is. Hiervoor voerde hij dezelfde taak uit bij de sociale parastatale RKW (kinderbijslag).
'Uiteraard hield zich ook vroeger al iemand met de begroting bezig', zegt Marc Cloet. 'Mevrouw Weckhuysen combineerde tot voor kort die taak met de boekhouding zelf. Maar plannen en opvolgen zijn toch duidelijk verschillende taken die in de meeste Vlaamse Openbare Instellingen ook door twee personen worden uitgevoerd. Daarom heeft het Vlaams Fonds ervoor gekozen om boekhouding en begroting te ontdubbelen.'