Handblad

De jeugdhulpverlening en meer in het algemeen de jeugdzorg (voor kinderen en jongeren tot 18 jaar) wordt momenteel grondig herdacht. De bedoeling is om tegen 2003 te komen tot een nieuwe structuur voor 'integrale jeugdhulpverlening': een hulpverlening die meer dan nu het geval is uitgaat van de noden van de cliënt en minder vertrekt vanuit het beschikbare zorgaanbod. Ook voor jongeren met een handicap zal de omschakeling gevolgen hebben. Een kort overzicht van de krachtlijnen. 

De integrale hulpverlening moet in de eerste plaats de tussenschotten tussen de verschillende sectoren, zoals bijvoorbeeld Kind en Gezin of het Vlaams Fonds, laten verdwijnen. Vandaag houden verschillende sectoren zich vaak met dezelfde cliënt bezig en hebben ze overlappende taken, terwijl voor andere taken dan weer niet duidelijk is welke sector ze moet uitvoeren. Minister Vogels wil die taakverdeling nu uitklaren en beter afstemmen.

Het vernieuwde systeem moet duidelijk ook laagdrempeliger zijn dan het huidige. Het grootste deel van de jeugdhulpverlening wordt vrij toegankelijk - alleen voor de 'zwaardere' zorgvormen, zoals de meeste zorgvormen die onder het Vlaams Fonds vallen, is een toegangsticket nodig.

Beter aangepast

'Het komt erop neer dat het nieuwe systeem een beter beeld moet geven van welke hulpverlening nodig is en zo een hulpverlening op maat kan bieden', zegt Vlaams Fonds stafmedewerker Hilde Slembrouck. 'Neem nu een kind dat geplaatst is in een internaat voor mensen met een lichte mentale handicap. Het is best mogelijk dat dat kind in principe ook thuis zou kunnen worden opgevangen, maar om de een of andere reden is de opvoedingssituatie zo problematisch dat de ouders hun opvoedingstaak niet meer aankunnen en ondersteuning nodig hebben. Met andere woorden: de kern van het probleem is niet de handicap van het kind maar de totale gezinssituatie. Hulpverlening die zich alleen focust op de handicap, richt zich niet op de kern van het probleem en zal dus minder effectief zijn. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat men bij de aanpak van de probleemsituatie geen rekening moet houden met de handicap van het kind.'

De toekomstige structuur moet het mogelijk maken dat cliënten een samengesteld pakket hulp- en zorgvormen krijgen dat specifiek op hun problemen toegesneden is. De zorgvormen in dat pakket hoeven niet noodzakelijk sectorgebonden te zijn. 'Belangrijk wordt de toeleiding: de correcte analyse van het probleem, het liefst in een vroeg stadium, op basis waarvan het uiteindelijke hulppakket wordt samengesteld. De cliënt en zijn omgeving zullen daarbij zeker veel inspraak krijgen. De tijd dat er over de hoofden heen werd beslist, is nu echt wel voorbij.'

Praktisch

Momenteel zijn er 6 thematische werkgroepen actief die de krachtlijnen van de integrale jeugdhulpverlening verder uitwerken. Begin volgend jaar starten in drie regio's pilootprojecten die minstens tot 2003 zullen lopen. Pas dan zal minister Mieke Vogels de nodige besluiten trekken en wordt de jeugdhulpverlening nieuwe stijl veralgemeend.