Rolstoel

Tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen en de bijhorende kosten voor aanpassingen, onderhoud en herstellingen, behoren sinds 1 januari 2019 tot de bevoegdheid van de Vlaamse sociale bescherming (VSB). Het gaat om mobiliteitshulpmiddelen voor de basismobiliteit (die het stappen ondersteunen of vervangen), zoals manuele of elektronische rolstoelen, elektronische scooters, duwwandelwagens, zitdriewielfietsen en drie- of vierwielfietsen.

Tegemoetkomingen voor mobiliteitshulpmiddelen en de bijhorende kosten voor aanpassingen, onderhoud en herstellingen, behoren sinds 1 januari 2019 tot de bevoegdheid van de Vlaamse sociale bescherming (VSB). Het gaat om mobiliteitshulpmiddelen voor de basismobiliteit (die het stappen ondersteunen of vervangen), zoals manuele of elektronische rolstoelen, elektronische scooters, duwwandelwagens, zitdriewielfietsen en drie- of vierwielfietsen.

Sinds 1 januari 2019 moet u via een erkende verstrekker een aanvraag indienen bij uw zorgkas voor een van die hulpmiddelen. Voor meer informatie over het indienen van een aanvraag kunt u terecht bij uw verstrekker of uw zorgkas. Een lijst van erkende verstrekkers vindt u op de website van de VSB.

De bevoegdheidsoverdracht is het gevolg van de zesde staatshervorming.

Het VAPH blijft na 1 januari 2019 wel bevoegd voor een aantal hulpmiddelen voor verplaatsing over middellange afstand (vergelijkbaar met fietsen):

  • aankoppelwielen voor manuele rolstoel
  • ombouwpakket elektrische ondersteuning voor manueel aankoppelwiel
  • elektrische aankoppeleenheid/trekeenheid voor manuele (hoepel)rolstoel
  • driewiel(lig)fietsen enkel met handtrappers (niet met dubbel aandrijfsysteem: voet- en handtrappers!)
  • rolstoelfiets
  • rolstoelplateaufiets
  • rolstoel-fietsverbinding
  • tandems, duofietsen, aanhangfietsen
  • rolstoelhulpmotor voor de begeleider
aankoppelwiel met handtrappers voor manuele rolstoel (-16 jaar)

Een aankoppelfiets met handaandrijving is een fietsgedeelte dat bestaat uit een wiel met stuurstang en handtrappers en dat, na fixatie aan de manuele rolstoel en het oplichten van de zwenkwielen van de rolstoel, het aandrijf-, stuur- en remwiel van de rolstoel wordt. De rolstoel wordt zo omgebouwd tot een handaangedreven fiets (handbike). Een aankoppelhandbike is eenvoudig te koppelen aan de rolstoel. Vooreerst plaatst de leverancier een adapter op de rolstoel. Het fietsdeel wordt dan in de adapter gestoken en vervolgens naar de rolstoel getrokken. De voorwielen van de rolstoel worden van de grond afgelicht. Daarvoor is weinig kracht nodig. Het fietsdeel wordt ten slotte aan de rolstoel vergrendeld. Slechts drie wielen raken de grond: de achterwielen van de rolstoel en het wiel van de aankoppelhandbike.

Een aankoppelhandbike is vooral bedoeld voor personen die in een manuele rolstoel zitten en die moeilijk een transfer kunnen uitvoeren of voor personen die niet in staat zijn zich op de plaats van de bestemming zonder rolstoel te verplaatsen.

De aankoppelhandbike kan gebruikt worden bij een plooibare rolstoel en bij een rolstoel met een vast frame:

  • Bij het afkoppelen van de aankoppelhandbike wordt bij een plooibare rolstoel de adapter verwijderd zodat de rolstoel opvouwbaar blijft.
  • Bij een vastframerolstoel blijft de adapter na de afkoppeling van de aankoppelhandbike onder de rolstoel.

De aankoppelhandbike is aanpasbaar aan elk model van rolstoel en aan elke lichaamslengte. De aankoppelfiets met handaandrijving kan gebruikt worden als:

  • verplaatsingshulpmiddel:
    • Door een klein wiel en rechte crancks (pedaalstangen die vertrekken van de trapas naar de pedalen) is er een grote wendbaarheid.
    • De bereikbare snelheid ligt tussen 12 en 18 km per uur.
  • trainingshulpmiddel:
    • Door een groot wiel en bullhorn crancks (gebogen pedaalstangen met de pedalen symmetrisch ten opzichte van elkaar) wordt voor een betere aandrijving gezorgd.
    • De bereikbare snelheid ligt tussen 15 en 25 km per uur.

Mogelijke aanpassingen voor personen met een zeer beperkte armfunctie:

  • speciale handtrappers
  • speciale schakeling:
    • schakelen zonder het stuur los te laten Voor personen die te weinig handfunctie hebben om de handen van de trappers te halen om de versnelling aan te passen.
    • bergverzet Een bergverzet reduceert alle versnellingen met een verhouding van 2,5. Zo kunnen ook minder krachtige personen fietsen.
aankoppelwiel met elektrische trapondersteuning voor manuele rolstoel

Elektrische trapondersteuning of pedaalassistentie is een hulpaandrijving die de trapbeweging ondersteunt. Het neemt op geen enkel moment de volledige aandrijving van de aankoppelhandbike over. Zodra de gebruiker trapt, start de ondersteuning. Die levert een al dan niet traploos instelbare aandrijfkracht en ondersteunt zo het rijden. Zodra de gebruiker niet meer trapt, stopt de ondersteuning en bolt de rolstoel uit. Aankoppelhandbikes met elektrische trapondersteuning kunnen eenvoudig aan en af de rolstoel gekoppeld worden. Door het kleine formaat zijn ze gemakkelijk mee te nemen. De elektrische trapondersteuning biedt personen met geringe armkracht de mogelijkheid om een handbike te gebruiken.

Een aankoppelhandbike met elektrische trapondersteuning kan een alternatief zijn voor een elektronische rolstoel of een scooter. Een aankoppelhandbike met elektrische trapondersteuning heeft als voordeel ten opzichte van de elektronische rolstoel of scooter dat:

  • de gebruiker gemakkelijker toegang heeft tot gebouwen: door het afkoppelen van de aankoppelhandbike kan hij gebruikmaken van de manuele rolstoel;
  • er geen transfer nodig is van de manuele rolstoel naar een ander verplaatsingshulpmiddel.

De nadelen van de manuele aankoppelhandbike met elektrische trapondersteuning ten opzichte van een elektronische rolstoel of scooter zijn:

  • De actieradius (de afstand die een voertuig kan afleggen zonder tussentijds van buitenaf energie aan het voertuig toe te voegen) is kleiner. Dat kan opgelost worden door een extra accuset mee te nemen.
  • Bij het rijden in de regen heeft de bestuurder meer last van opspattend water.

Een aankoppelhandbike met elektrische trapondersteuning voor ruw terrein is aangepast om te rijden op gras, op zandwegen en op het strand. De wielen van de manuele rolstoel moeten ook aangepast worden. Als met de aankoppelhandbike op het strand gereden werd, moet de handbike volledig afgespoten worden zodat het zeezout dat de onderdelen aantast, verdwijnt.

Producten