Toiletgang

Om het toilet te kunnen gebruiken, moet het toilet bereikbaar zijn, moet je kunnen gaan zitten op en opstaan van het toilet, moet je kunnen zitten op het toilet, je kunnen reinigen (zie intieme verzorging) en het toilet kunnen doorspoelen. De toiletruimte moet toegankelijk ingericht zijn.

Het toilet bereiken

Het toilet bereiken betekent zowel bij het toilet geraken als op tijd bij het toilet geraken.

Om het toilet te kunnen gebruiken, moet het toilet bereikbaar zijn, moet je kunnen gaan zitten op en opstaan van het toilet, moet je kunnen zitten op het toilet, je kunnen reinigen (zie intieme verzorging) en het toilet kunnen doorspoelen. De toiletruimte moet toegankelijk ingericht zijn.

Het toilet bereiken

Het toilet bereiken betekent zowel bij het toilet geraken als op tijd bij het toilet geraken.

Wie niet of niet tijdig het toilet kan bereiken, kan een toiletstoel of een douche-toilet(rol)stoel (zie zich verzorgen) binnen zijn bereik plaatsen.

Een chemisch toilet, een bedpan en een urinaal zijn oplossingen die tijdelijk kunnen ingezet worden. Een chemisch toilet is een toilet dat uitwerpselen opvangt in een met chemische stoffen gevulde tank en daarom niet op het riool moet aangesloten worden. De chemische stoffen breken de resten af om geurhinder te vermijden. De tank moet regelmatig leeggemaakt en gereinigd worden. Een chemisch toilet is geschikt als tijdelijke oplossing voor wie niet of niet tijdig het toilet kan bereiken. Op lange termijn is het niet de gemakkelijkste oplossing.Een chemisch toilet is algemeen verkrijgbaar.

Gaan zitten op en opstaan van het toilet

Gaan zitten op en opstaan van het toilet kan om verschillende redenen problemen geven. Verschillende hulpmiddelen kunnen een oplossing bieden.

Let op: een toiletpot is best voorzien van een zitting met roestvrij stalen scharnieren. Een zitting met kunststof scharnieren gaat snel stuk als er veel transfers moeten uitgevoerd worden (verschuiven op de zitting, zwaar neerkomen ...).

Afhankelijk van de manier waarop de transfer kan of moet uitgevoerd worden, kunnen toiletsteunen een oplossing bieden.

Een rolstoelgebruiker die een zijdelingse transfer naar het toilet maakt, kan dat het gemakkelijkst op een verlengd toilet.

Om de transfer naar het toilet te kunnen maken, om gecontroleerd te kunnen gaan zitten en om gemakkelijk terug op te kunnen staan, moet de hoogte van het toilet aangepast zijn aan de gebruiker en zijn noden.

Voor een rolstoelgebruiker is het wenselijk dat de toilethoogte gelijk is aan de rolstoelhoogte. Zo kan hij overschuiven van de rolstoel naar het toilet.

De toilethoogte is ook belangrijk voor personen die een problematische darm- of blaasfunctie hebben en een normale zithouding moeten kunnen aannemen op het toilet om voldoende te kunnen drukken of de blaas te ledigen. Een normale zithouding is: de voeten stevig gesteund op de grond en de romp in een hoek van maximaal 90 ° ten opzichte van de bovenbenen.

Een toilet is standaard ongeveer 42 cm hoog (toiletzitting inbegrepen).

De hoogte van het toilet aanpassen, kan op verschillende manieren:

  • Voor tijdelijk gebruik, kan een toiletverhoging of een verhoogde toiletzitting gebruikt worden.
  • Een sokkel onder het toilet plaatsen, verhoogt het toilet, maar oogt niet aantrekkelijk en kan als stigmatiserend ervaren worden. Om een sokkel onder het toilet te plaatsen, moet het bestaande toilet weggenomen worden, de afvoer aangepast worden, de sokkel gemaakt worden en het toilet teruggeplaatst en aangesloten worden.
  • Een hogere toiletpot is een oplossing als de juiste hogere toiletpot kan gevonden worden in het aanbod.
  • Een hangtoilet is een toilet dat aan de muur gehangen wordt en kan bij de installatie op de juiste hoogte gemonteerd worden.
  • Als de zithoogte variabel moet zijn, kan een toiletlift of een hoog-laagtoilet overwogen worden.
  • Als de hoogte van het toilet niet kan of mag aangepast worden, kan een toiletstoel een oplossing zijn. De poten van een toiletstoel zijn meestal verstelbaar, zodat de zithoogte van de stoel kan aangepast worden. De stoel kan boven het toilet gereden worden of in de plaats van het toilet gebruikt worden.

De keuze van de oplossing is afhankelijk van de mogelijkheden van de gebruiker, de manier waarop de transfer wordt uitgevoerd en de andere gebruikers van het toilet. Soms moet er afgewogen worden tussen het gemakkelijker opstaan en gaan zitten en een moeilijkere stoelgang.

Een overzicht van de voor- en nadelen van de verschillende oplossingen, biedt hulp bij de keuze.

Voor- en nadelen van de verschillende oplossingen om het toilet te verhogen

Oplossingen voor een niet-variabele aanpassing van de toilethoogte
 ToiletverhoogSokkelHogere toiletpotHangtoilet
Toiletverhoog Sokkel Hogere toiletpot Hangtoilet Individuele aanpasbaarheidvan 4 tot 14 cmnaar keuzebeperkte keuzenaar keuze
Stabiliteitminder stabiel, vooral bij zware belasting zoals bij neerkomen en opstaan, asymmetrische belasting en rolstoeltransfersstabielstabielstabiel
Hygiënewordt niet gespoeld door de spoeling van het toilet en moet dus handmatig gereinigd wordenafhankelijk van het gekozen materiaal en de afwerkingnormaalnormaal
Levensduurbeperkt: minder bestand tegen hoge belasting, lijkt ook door aantasting van het materiaal door urine na enige tijd niet meer properoplossing op lange termijnoplossing op lange termijnoplossing op lange termijn
Verplaatsbaarheidkan weggenomen en meegenomen worden (toilet blijft de normale hoogte behouden)niet verplaatsbaarniet verplaatsbaarniet verplaatsbaar
Structurele aanpassinggeen structurele aanpassing nodigbeperkte structurele aanpassing, snel aan te passen.beperkte structurele aanpassing, snel aan te passengrotere structurele aanpassing
Bijzondere kenmerkenvoor obese personen is de toiletopening van het verhoog vaak te kleinde aanpassing is duidelijk zichtbaaronopvallende ingreeponopvallende ingreep
Aandachtspuntenwanneer steunen plaatsen niet mogelijk is, kan gekozen worden voor een verhoog met armsteunen.kan een probleem zijn voor kleinere gezinsledenkan een probleem zijn voor kleinere gezinsledenkan een probleem zijn voor kleinere gezinsleden
Oplossingen voor een variabele aanpassing van de toilethoogte
 Diagonale toiletliftVerticale toiletliftHoog-laagtoilet
Hoogteverstelling30 tot 40 cmtot 45 cm10 tot 50 cm
Individuele aanpasbaarheidja: elektrisch verstelbaarja: elektrisch verstelbaarja: elektrisch verstelbaar
Structurele aanpassinggeen grote aanpassing nodiggeen grote aanpassing nodigingrijpende aanpassing
Wegneembaarheidwegneembaarwegneembaarniet wegneembaar
Uitzichtzichtbare aanpassingzichtbare aanpassing 

Zitten op het toilet

Voor wie problemen heeft om stabiel te zitten, kan een ergonomische toiletzitting een oplossing bieden.

Een toiletrugsteun kan ondersteuning bieden voor wie niet stabiel kan blijven zitten op het toilet en niet kan steunen tegen de spoelbak. Een rugsteun kan gecombineerd worden met toiletsteunen en eventueel met een extra steun voor de romp vooraan.

Sommige toiletverhogingen of verhoogde toiletzittingen zijn voorzien van armleuningen en een rugleuning.

Ook een toiletstoel of een douche-toilet(rol)stoel die al dan niet over het toilet geplaatst wordt, biedt steun tijdens het zitten op het toilet.

Voor wie niet stabiel kan zitten in een douche-toilet(rol)stoel, kan een douche-toiletstoel met positioneringstoebehoren (zie zich verzorgen) een oplossing zijn.

Een toiletkussen kan een oplossing zijn voor mensen die pijn hebben als ze (langere tijd) op het toilet zitten of voor mensen met een verhoogd decubitusrisico.

Als het niet mogelijk is om op het toilet te zitten in een normale zithouding, maar bijvoorbeeld steun gezocht moet worden tegen de spoelbak of tegen een rugsteun, is het moelijker om in de toiletpot te plassen. Om te voorkomen dat over de rand van het toilet geplast wordt (vooral door jongens en mannen) kan een plasbeschermer op de bril geplaatst worden.

Het toilet doorspoelen

Wie problemen heeft om het toilet door te spoelen, kan nagaan of een ander bedieningssysteem een oplossing biedt. Zoniet, dan kan een aangepaste bediening geïnstalleerd worden: een drukknop in de armsteun, voetbediening, een afstandsbediening, een automatisch doorspoelsysteem … Sommige systemen zijn ingebouwd, andere kunnen op een bestaande installatie geplaatst worden.

Er bestaan bekabelde systemen waarbij op een knop gedrukt moet worden, maar ook draadloze systemen en systemen met infrarooddetectie. Bij draadloze bediening is een spoelsysteem met een aangepaste ontvanger nodig.

Inrichting van de toiletruimte

Een rolstoeltoegankelijk toilet dat geïntegreerd is in de badkamer, heeft als voordelen dat de verzorging in één ruimte gecentraliseerd is en dat er minder transfers moeten uitgevoerd worden als er een tiltoestel of een douche-toiletrolstoel gebruikt wordt. Vaak is er in een badkamer ook meer circulatieruimte dan in een aparte toiletruimte. Zo kan de inloopdouche gebruikt worden als opstelruimte naast het toilet.

Een rolstoeltoegankelijk toilet in een aparte ruimte biedt meer privacy en kan ook gebruikt worden als er anderen in de badkamer zijn. Een aparte toiletruimte voor een rolstoeltoegankelijk toilet moet ruim genoeg zijn: minstens 90 cm vrije ruimte naast het toilet en 120 cm voor het toilet.

douche-toilet(rol)stoel

Een douche-toilet(rol)stoel is een waterbestendige stoel met een toiletopening en heeft al dan niet wieltjes of grote wielen, een rugleuning, armleuningen, voetensteunen en een bijhorende toiletemmer.

Een douche-toilet(rol)stoel kan gebruikt worden om zittend te douchen, om zich te wassen aan de wastafel, over het bestaand toilet of ter vervanging van het toilet.

Wielen of geen wielen

Als de douche-toiletstoel nog gemakkelijk kan verplaatst worden of niet vaak moet verplaatst worden, zijn wieltjes niet nodig.

Een douche-toiletstoel met wieltjes kan gebruikt worden om de persoon op eenzelfde verdieping te verplaatsen van een ruimte naar een andere. Zo kan iemand sneller tot bij het toilet gebracht worden. En, iemand verplaatsen op een douche-toiletstoel vraagt minder circulatieruimte dan iemand verplaatsen met een rolstoel of een tillift.

Grotere wielen maken het gemakkelijker om over oneffenheden te rijden, bijvoorbeeld rijden over de rand van een tapijt, of een kleine oneffenheid in de vloer.

Een douche-toiletstoel met wielen die over het bestaand toilet gebruikt wordt, maakt dat ook minder transfers nodig zijn. Zo kunnen extra transferhulpmiddelen vermeden worden.

Een douche-toiletstoel met wieltjes kan ook makkelijk verreden worden om te gebruiken in verschillende ruimtes. Bijvoorbeeld 's nachts naast het bed en overdag naast de zetel.

Let op:

  • Douchen met een douche-toiletstoel met wieltjes kan enkel in een vlakke douche.
  • Als de persoon gewassen moet worden, is op een douche-toiletstoel de stuit niet optimaal bereikbaar voor de verzorger.

Met een douche-toiletrolstoel, ook zelfrijder genoemd, kan de persoon zich zelfstandig verplaatsen om zo sneller bij het toilet te geraken. Met een douche-toiletrolstoel zijn minder transfers nodig en kunnen eventueel extra transferhulpmiddelen vermeden worden. Een douche-toiletrolstoel neemt meer ruimte in dan een douche-toiletstoel met wieltjes.

Let op:

  • Douchen met een douche-toiletrolstoel kan enkel in een vlakke douche.
  • De zitting van de douche-toiletrolstoel kan niet omhoog of omlaag gedaan worden terwijl er iemand op zit. Iemand die niet meer kan staan, moet dan een extra transfer maken om de toiletfunctie van de stoel te gebruiken.
  • Een douche-toiletrolstoel kan gebruikt worden als tweede rolstoel voor kleine verplaatsingen.

Zithoogte

Een toilet is standaard ongeveer 42 cm hoog (toiletzitting inbegrepen). Een douche-toilet(rol)stoel is gemiddeld 47 à 48 cm hoog. Om met de buikspieren te kunnen drukken tijdens het toiletbezoek, is het belangrijk dat de voeten vlak op de vloer kunnen geplaatst worden. De juiste douche-toilet(rol)stoel heeft de gepaste zithoogte, of kan op de juiste zithoogte ingesteld worden. Die zithoogte wordt bepaald door de hoogte van de knieplooi van de persoon:

  • Als het heup- of kniegewricht minder dan 90° kan gebogen worden, is een hogere douche-toilet(rol)stoel noodzakelijk.
  • Voor iemand met een kleine gestalte kan het zijn dat de douche-toiletstoel lager ingesteld moet worden.

Obesitas

Naast de zithoogte is ook de zitdiepte, zitbreedte en belastbaarheid van de douche-toilet(rol)stoel belangrijk. Er bestaan uitvoeringen speciaal voor obese personen.

De toiletopening kan onvoldoende groot zijn voor een obese persoon. Bij een aangepaste douche-toilet(rol)stoel is daar rekening mee gehouden.

toiletstoel

Een toiletstoel is een stoel met een toiletopening en bijhorende toiletemmer en heeft al dan niet wielen en voetensteunen. Een toiletstoel kan gebruikt worden ter vervanging van het toilet door de bijhorende toiletemmer onder de toiletopening in de zitting te plaatsen. Een toiletstoel kan ook over het bestaande toilet geplaatst worden om bijvoorbeeld op de juiste hoogte te kunnen zitten, of extra ondersteuning te bieden bij het zitten op het toilet.

Opgelet

De toiletemmer van een toiletstoel moet regelmatig leeggemaakt en gereinigd worden. Dat moet meestal door de begeleider gedaan worden omdat de gebruiker zich niet met een volle toiletemmer kan verplaatsen.

Wielen of geen wielen

Als de toiletstoel slechts op één plaats gebruikt wordt, bijvoorbeeld naast het bed van de persoon, zijn er geen wieltjes nodig. Als de toiletstoel soms ook op andere plaatsen gebruikt wordt, is een type met wielen gemakkelijker om te verplaatsen.

Een toiletstoel met wieltjes kan gebruikt worden om de persoon op eenzelfde verdieping te verplaatsen van een ruimte naar een andere. Zo kan iemand sneller tot bij het toilet gebracht worden. En, iemand verplaatsen op een toiletstoel vraagt minder circulatieruimte dan iemand verplaatsen met een rolstoel of een tillift.

Grotere wielen maken het gemakkelijker om over oneffenheden te rijden, bijvoorbeeld rijden over de rand van een tapijt, of een kleine oneffenheid in de vloer.

Een toiletstoel met wielen die over het bestaand toilet gebruikt wordt, maakt dat ook minder transfers nodig zijn. Zo kunnen extra transferhulpmiddelen vermeden worden.

Een toiletstoel met wieltjes kan ook makkelijk verreden worden om te gebruiken in verschillende ruimtes. Bijvoorbeeld 's nachts naast het bed en overdag naast de zetel.

Zithoogte

Een toilet is standaard ongeveer 42 cm hoog (toiletzitting inbegrepen). Een toiletstoel is gemiddeld 47 à 48 cm hoog. Om met de buikspieren te kunnen drukken tijdens het toiletbezoek, is het belangrijk dat de voeten vlak op de vloer kunnen geplaatst worden. De juiste toiletstoel heeft de gepaste zithoogte, of kan op de juiste zithoogte ingesteld worden. Die zithoogte wordt bepaald door de hoogte van de knieplooi van de persoon:

  • Als het heup- of kniegewricht minder dan 90° kan gebogen worden, is een hogere toiletstoel noodzakelijk.
  • Voor iemand met een kleine gestalte kan het zijn dat de toiletstoel lager ingesteld moet worden.

Obesitas

Naast de zithoogte is ook de zitdiepte, zitbreedte en belastbaarheid van de toilestoel belangrijk. Er bestaan uitvoeringen speciaal voor obese personen.

De toiletopening kan onvoldoende groot zijn voor een obese persoon. Bij een aangepaste toiletstoel is daar rekening mee gehouden.

Zich reinigen

Er zijn sinds kort toiletstoelen op de markt die uitgerust zijn met een douche-droogsysteem. Die moeten aangesloten worden op het lichtnet voor de droogfunctie, en zijn voorzien van een waterreservoir voor de spoelfunctie.

Andere opties

Naargelang de situatie waarin de stoel gebruikt zal worden, kan gekozen worden voor een ander type stoel.

Om transfers makkelijker uit te voeren, kan bijvoorbeeld gekozen worden voor een stoel met opklapbare of wegneembare leuningen.

Wanneer de stoel in een leefruimte gebruikt zal worden, kan gekozen worden voor een uitvoering waarbij de toiletemmer niet zichtbaar is.

Producten