Gedachtewisseling in de Commissie Welzijn juli 2018

Op 10 juli 2018 vond in de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin opnieuw een gedachtewisseling plaats over de persoonsvolgende financiering. Hoe ver staan we ondertussen? En welke bijzondere maatregelen en nieuwe initiatieven zitten in de pijplijn?

Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin en de administrateur-generaal van het VAPH, James Van Casteren, zitten geregeld samen met de commissieleden om de persoonsvolgende financiering toe te lichten. De verslagen van vorige bijeenkomsten vindt u onderaan dit artikel.

De topics van de bijeenkomst van 10 juli overlopen we hieronder.

Gelijkwaardige budgetten voor gelijkwaardige profielen

In het verleden zijn er verschillen gegroeid tussen de zorgaanbieders. Daarom beschikken niet alle voorzieningen over evenveel middelen om gelijkaardige zorg aan te bieden. Daarnaast bestaan er ook verschillen in de budgetten van personen die aanvankelijk voor een persoonlijke-assistentiebudget kozen en de personen die kozen voor een ondersteuningsaanbod in natura. Het VAPH is die verschillen aan het wegwerken om tegen 2023 tot gelijkwaardige budgetten voor gelijkwaardige profielen te komen.

In een eerste correctiefase werkten we de grootste historische verschillen tussen de gebruikers van de voorzieningen weg. Op 1 juli 2018 verhoogden we de persoonsvolgende budgetten van ongeveer 5500 gebruikers tot 85 procent van hun ingeschatte zorggebruik en zorgzwaarte.

In een tweede correctiefase (2019-2022) zal het VAPH voor alle zorggebruikers -dus niet enkel voor de voormalige gebruikers van zorg in natura, maar ook voor de voormalige gebruikers van een persoonlijke-assistentiebudget (PAB), een persoonsgebonden budget (PGB), en convenanten- een budget op maat bepalen. In 2018 leggen we de methoden en instrumenten vast waarmee professionele inschalers het zorggebruik en de zorgzwaarte objectief kunnen bepalen.

Zorgcontinuïteit in bijzondere omstandigheden

Sinds 2018 is er voor de zeven-dagen-op zeven-ondersteuning een nieuwe automatische toekenningsgroep opgericht. Als een cliënt die zijn budget bekomen heeft via de omzetting van zijn ondersteuning bij een voorziening, vanaf een bepaald moment zeven dagen op zeven opgevangen moet worden, verhoogt het VAPH onder bepaalde voorwaarden automatisch zijn persoonsvolgend budget. Verder komen we tegemoet aan de bekommernis rond respijtzorg of kortverblijf (maximum zestig nachten per jaar) bij een vergunde zorgaanbieder. Dit najaar bereiden we een respijtzorgplan voor om personen met een handicap, die al dan niet over een persoonsvolgend budget beschikken, respijtzorg aan te kunnen bieden bij een zorgverlener naar keuze, en dat gespreid over heel Vlaanderen.

Enkele bijzondere maatregelen

1. Geïnterneerde personen met een handicap

Geïnterneerde personen met een handicap zouden zoveel mogelijk moeten doorstromen naar een aangepaste setting buiten de gevangenismuren en buiten het sterk beveiligde forensische aanbod (FPC en erkende mediumsecurity-afdelingen binnen de psychiatrie) zodat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Naast huidige initiatieven, zoals rechtstreeks toegankelijke hulp aanbieden binnen de gevangenismuren, breidt het VAPH de doorstroommogelijkheden naar direct gefinancierde ondersteuning uit. Vanaf het najaar van 2018 kunnen geïnterneerde personen met een handicap terecht binnen het bestaande aanbod van de forensische VAPH-units en bij vergunde zorgaanbieders die zich daartoe kandidaat zullen kunnen stellen bij het VAPH.

Een intern projectteam van het VAPH brengt ondertussen in kaart welke cliënten klaar zijn om uit te stromen en welke zorgaanbieders geïnterneerde personen met een handicap kunnen opvangen.

2. Personen met een niet-aangeboren hersenletsel

Ook bij personen met een niet-aangeboren hersenletsel die na een intensieve revalidatie niet meer terug naar huis kunnen, stelt zich momenteel een doorstromingsprobleem. Daarom is een tijdelijke maatregel voorzien om de doorstroom te garanderen van personen met een niet-aangeboren hersenletsel of tetraplegie (een letsel ter hoogte van nekwervels C4 of hoger) bij wie de zorg- en ondersteuningsnood het hoogst is. In afwachting van een definitief persoonsvolgend budget kunnen zij een directe financiering vragen. Met dat vaste bedrag kunnen zij dan een vergunde zorgaanbieder kiezen.

3. Overgangsmaatregel voor cliënten met domicilie in Wallonië

Het vroegere samenwerkingsakkoord tussen het VAPH en de Waalse tegenhanger AVIQ moet nog aangepast worden aan het systeem van persoonsvolgende financiering. Tot dan krijgen personen die in Wallonië gedomicilieerd zijn maar in een Vlaamse voorziening verblijven, een persoonsvolgend budget dat enkel ingezet kan worden als voucher, en dat op basis van hun vroegere ondersteuning.

4. Zorgcontinuïteit voor jongvolwassenen

Sinds vorig jaar werkt het VAPH gefaseerd aan het realiseren van zorgcontinuïteit voor jongvolwassenen. In de periode 2017-2019 krijgen telkens de oudste jongvolwassenen de mogelijkheid om met een persoonsvolgend budget de overgang te maken van minder- naar meerderjarigenzorg. Hun persoonsvolgend budget wordt berekend op basis van hun VAPH-ondersteuning als minderjarige.

Initiatieven rond sociaal ondernemerschap en goed budgethouderschap

  • Coaching voor zorgaanbieders: Ook voor de sector is de persoonsvolgende financiering een ingrijpende verandering en is het zoeken naar een nieuw evenwicht en een nieuwe manier van werken. Het VAPH selecteerde acht vergunde zorgaanbieders die in aanmerking kwamen voor coaching. Ze kregen een opleiding rond leiderschap, verantwoord ondernemerschap, businessmodellen, samenwerking en marktwerking. De coachingprojecten, die erg zinvol bleken, zijn ondertussen afgelopen.
  • Nieuw kwaliteitskader: Samen met de zorginspectie werkt het VAPH aan een vernieuwd toezichtskader dat het evenwicht bewaakt tussen ruimte voor sociaal ondernemerschap enerzijds en voldoende garanties voor budgethouders anderzijds. Zo willen we onder meer zicht krijgen op de betaalbaarheid van de zorg en ondersteuning en op de impact van de omschakeling naar woon- en leefkosten. Zo zullen we de individuele dienstverleningsovereenkomsten tussen zorgaanbieder en cliënt controleren en installeren we ook een meldpunt voor wie vermoedt dat hij te hoge woon- en leefkosten krijgt aangerekend (erkende organisaties kunnen dat melden via meldpuntwl@vaph.be).

Evaluatie van de persoonsvolgende financiering

De evaluatie van de persoonsvolgende financiering wordt onmiddellijk gekoppeld aan de evaluatie van de doelstellingen van het Perspectiefplan 2020 en omvat een intern en een extern luik.

Het VAPH zelf volgt de nieuwe administratieve procedures continu op en stuurt bij waar nodig. In het voorjaar van 2018 werd een cijferluik geactiveerd op de website van het VAPH met de voornaamste kerncijfers. Die cijfers worden periodiek geactualiseerd. In de loop van 2018 voert het VAPH ook zelf eerste analyses uit op het eigen materiaal inzake bijzondere problematieken (bijvoorbeeld ‘wachttijden’, ‘lege plaatsen’, bestedingsgedrag van de budgethouders).

Het VAPH besteedt ook wetenschappelijk onderzoek uit aan externe onderzoeksinstellingen. Momenteel lopen onder meer deze onderzoeken:

  • tool ondersteuningsplanning: Odisee (einde voorzien in 2019)
  • vervolgonderzoek Quality of Life: HoGent (einde voorzien eind 2018)

Raadpleeg de publicaties van het afgelopen wetenschappelijk onderzoek.

Op initiatief van het VAPH werd een expertenpanel samengesteld met academici die op een positief-kritische wijze vanuit uiteenlopende invalshoeken over de verschillende deelaspecten van de persoonsvolgende financiering reflecteren en het VAPH adviseren over welke onderwerpen er verder bestudeerd kunnen worden.

Evolutie naar een Vlaamse toeleidingscommissie

Er worden een aantal knelpunten ervaren binnen de huidige werking met de provinciale evaluatiecommissie en de regionale prioriteitencommissie. Zo constateert het VAPH dat dossiers lange doorlooptijden kennen of dubbel beoordeeld worden. Daarom zullen we tegen september 2019 beide commissies samenvoegen tot één Vlaamse toeleidingscommissie, die voor heel Vlaanderen de dossiers zal beoordelen.

Nieuwe regeling VIPA

Het Vlaams Infrastructuurfonds voor Persoonsgebonden Aangelegenheden (VIPA) investeert in welzijns- en zorginfrastructuur. Ook de sector voor personen met een handicap krijgt middelen om gebouwen aan te kopen of te (ver)bouwen. De regeling rond het VIPA werd recent aangepast voor vergunde zorgaanbieders. Het subsidiebedrag wordt voortaan bepaald door de zorgzwaarte en de effectieve bezetting van het gebouw.

Implementatie VIA 5

In het vijfde Vlaams Intersectoraal Akkoord, oftewel VIA 5, werd een verbetering van de arbeidsvoorwaarden voor de social/non-profitsectoren opgenomen. Het gaat onder meer om een verhoging van de koopkracht en extra middelen om de personeelsomkadering voor minderjarigen te versterken.

Naar een persoonsvolgende financiering voor minderjarigen

Vanaf 2019 wordt de persoonsvolgende financiering voor minderjarigen gefaseerd ingevoerd. Ondertussen treft een taskforce de noodzakelijke voorbereidingen. De taskforce vertegenwoordigt de verschillende stakeholders en is intersectoraal samengesteld om de persoonsvolgende financiering zo goed mogelijk te kunnen afstemmen op andere evoluties in de jeugdhulpsector.

In afwachting van de definitieve uitrol komt er een aangepast beleid voor minderjarige personen met een handicap. Op korte termijn worden volgende beleidspunten verder uitgewerkt:

  • draagkracht van het gezin versterken (bv. betere inschaling van zorgtoeslag);
  • participatie in inclusieve contexten bevorderen (bv. betere samenwerking met kinderopvang en school);
  • niet-rechtstreeks toegankelijke hulp voor minderjarigen met een handicap beter organiseren (bv. bestedingsmogelijkheden persoonlijke-assistentiebudget uitbreiden).

Verslagen van de vorige gedachtewisselingen:

 

Lees alle nieuwsberichten