Meer keuzemogelijkheden dankzij systeem van woon- en leefkosten

Iedereen betaalt in principe voor zijn woon- en leefkosten. Denk aan de huur van een woning, internet- en televisieaansluiting, eten en drinken, kleding, medicatie, ontspanning … Maar dat was nog niet bij alle vergunde zorgaanbieders het geval. Daar gold een systeem met een vaste bijdrage. De zorgaanbieders hadden de afgelopen vier jaar de tijd om over te schakelen naar de nieuwe regeling van woon- en leefkosten. Heel wat onder hen hebben dat intussen met succes gedaan. Bij de rest gebeurt dat ten laatste op 1 januari 2021.

Waarom omschakelen?

Het oude systeem was een bron van ongelijkheid. “Wat je voor de bijdrage kreeg, kon zeer verschillend zijn, maar het bedrag was bij iedere zorgaanbieder hetzelfde”, vertelt Katrien Panis van het team Beleid van het VAPH. “Veel diensten waren ook in de bijdrage inbegrepen, of iemand er nu gebruik van wilde maken of niet. In een dagcentrum werd bijvoorbeeld standaard een warme maaltijd aangeboden, terwijl je ook ‘s avonds thuis met je familie kunt eten en een lunchpakket kunt meebrengen.”

Wie een bijdrage betaalde, had bovendien recht op een gewaarborgd inkomen of een socioculturele toelage. Die voordelen bestonden niet voor wie zelf zijn woon- en leefkosten betaalt, bijvoorbeeld omdat hij of zij thuis ondersteuning krijgt of werd ondersteund binnen een kleinschalig woonproject. Dat leidde tot een ongelijkheid tussen gebruikers afhankelijk van hoe ze hun ondersteuning organiseerden.

Het systeem van woon- en leefkosten werkt die ongelijkheden weg. Het biedt meer transparantie en keuzemogelijkheden. Zo wordt het mogelijk dat wie zijn eigen lunch meebrengt, minder betaalt dan wie een warme maaltijd neemt. En dat gebruikers met een kleine kamer eventueel minder betalen dan gebruikers met een ruime studio.

Hoe werkt het?

Woonkosten omvatten onder meer de huur van een kamer of appartement en het gebruik van water, verwarming en elektriciteit. Leefkosten hebben te maken met het levensonderhoud: maaltijden, schoonmaak, internet en tv, was- en strijkdiensten, medicatie, vervoer, ontspanning …

De zorgaanbieder en het collectief overlegorgaan (de vertegenwoordigers van de gebruikers) bespreken samen de principes om de kosten van die diensten te bepalen. Doordat ze over de woon- en leefkosten overleggen, kunnen ze samen zoeken naar een systeem dat tegelijk betaalbaar is voor de gebruikers en haalbaar voor de zorgaanbieder.

De afspraken en de prijzen worden vervolgens opgenomen in de individuele dienstverleningsovereenkomst (IDO) die u met uw zorgaanbieder sluit. Zo kunt u als gebruiker meer keuzes maken en weet u vooraf waarvoor u betaalt en hoeveel.

U betaalt die kosten met uw eigen inkomen (bijvoorbeeld uw loon, inkomensvervangende tegemoetkoming of huurinkomsten). Niet met uw persoonsvolgend budget: dat is bedoeld voor de kosten van zorg en ondersteuning.

Voor wie geldt het systeem van woon- en leefkosten?

Het systeem van woon- en leefkosten geldt voor:

  • personen die een persoonsvolgend budget ter beschikking hebben;
  • gebruikers van observatie-, diagnose- en behandelingsunits;
  • personen met een ernstig niet-aangeboren hersenletsel of tetraplegie die ondersteund worden via directe financiering;
  • gebruikers van forensische VAPH-units voor geïnterneerden;
  • personen die ondersteund worden via directe financiering voor geïnterneerden.

Voor veel mensen verandert er niets. Voor wie thuis ondersteund wordt, beschermd of zelfstandig woont, bestond het bijdragesysteem immers niet. Die mensen maakten op het gebied van woon- en leefkosten al hun eigen keuzes en betaalden die met hun inkomen.

Ook wie na 1 januari 2017 een individuele dienstverleningsovereenkomst sloot met een vergunde zorgaanbieder, betaalt al woon- en leefkosten.

Sloot u vóór 2017 een individuele dienstverleningsovereenkomst en maakte uw zorgaanbieder nog niet de overstap naar woon- en leefkosten? Dan gebeurt dat ten laatste op 1 januari 2021. Het bijdragesysteem verdwijnt, net als het gewaarborgd inkomen en de socioculturele toelage die deel uitmaakten van het systeem. Uw individuele dienstverleningsovereenkomst moet worden aangepast: de afspraken en prijzen worden er duidelijk in opgenomen. De woon- en leefkosten moeten duidelijk vermeld worden op de factuur.

In de decembereditie van het gratis magazine Sterk wordt dieper ingegaan op het thema. Katrien Panis legt in onderstaande  video uit wat u kunt verwachten.

 

Video: Nieuw systeem voor woon- en leefkosten

Lees meer over woon- en leefkosten

Lees alle nieuwsberichten