PERSBERICHT: Meer mensen met een handicap krijgen (garantie op) ondersteuning en kiezen voorzichtig voor een andere inzet van hun PVB.

20 februari 2018 - Vandaag stelde het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap zijn eerste cijfers voor sinds de eerste stappen in de omslag naar de persoonsvolgende financiering in 2016. Ruim 24.200 mensen met een handicap beschikken vandaag over hun persoonsvolgend budget. In 2017 werden er in totaal 1.529 persoonsvolgende budgetten ter beschikking gesteld. Wie voor het eerst over een persoonsvolgend budget beschikt zet dat budget zowel in bij vergunde als niet-vergunde zorgaanbieders (voorzieningen) of door zelf assistentie in te kopen - en maakt zo maximaal gebruik van de waaier aan mogelijkheden. Wie al ondersteuning kreeg, zet zijn budget - zoals verwacht - nog altijd en in hoofdzaak in bij een van de 267 vergunde zorgaanbieders. Voor de 14.200 mensen met een vraag naar een (hoger) budget zijn er wel al diverse mogelijkheden om beroep te kunnen doen op professionele ondersteuning. Ongeveer 29% van de aanvragers heeft al een persoonsvolgend budget. Wie nog geen persoonsvolgend budget heeft kan terecht bij de rechtstreeks toegankelijke hulp (23.400 deden dit, waarvan 12.000 meerderjarigen), kregen een zorgbudget (BOB) ter beschikking (14.080, waarvan 7.773 meerderjarigen bij het VAPH) of doen beroep op de diensten ondersteuningsplan om bv. hun netwerk te versterken ( 27.958 prestaties). 22.548 personen konden ten slotte in 2017 rekenen op tussenkomsten voor de aanschaf van hulpmiddelen, belangrijk als ondersteuning voor (meer) zelfstandigheid.

‘We willen een systeem dat effectief beantwoordt aan de doelstellingen van zelfregie en zorggarantie. Uit de cijfers blijkt duidelijk dat die omslag ingezet is. 
Nieuwe budgethouders vinden hun weg naar “anders en elders” en zetten hun PVB niet meer uitsluitend in voucher in bij vergunde zorgaanbieders. Mensen met een handicap die al langer ondersteuning genieten bij vergunde zorgaanbieders hebben, zoals te verwachten, niet onmiddellijk de neiging om hun bestaande ondersteuning grondig te veranderen. De velen die wachten, hoeven niet langer helemaal in de kou te staan. Voor hen blijft het echter belangrijk dat extra middelen blijvend voorzien worden.’ 

Het VAPH benadrukt dat het gaat om de eerste, nog niet altijd volledige cijfers. Ook: dat het gaat om een vroege momentopname van één jaar, in wat een fundamentele omslag is. Het volledige rapport 2017 is aangekondigd voor mei. Daarnaast kijkt het VAPH vooral uit naar de grondige evaluatie die dit jaar gestart is en de komende jaren meer antwoorden moet bieden op vragen die er vandaag nog zijn.

Inzetten van het pvb: meer mogelijkheden

Een vraag die velen zich stellen: is zelfregie een haalbare kaart in de praktijk? Lukt het afsluiten van contracten, met vrijwilligers, professionelen, … ? Daarvoor analyseerde het VAPH of de 739 mensen die in 2017 voor het eerst over hun persoonsvolgend budget beschikten erin slaagden dat budget effectief op te starten. En dat blijkt het geval: bijna allen (94%) slaagden ze erin de nodige overeenkomsten af te sluiten om hun ondersteuning te organiseren. Van de zes procent die dat nog niet deed, zit de helft nog binnen de daartoe voorziene termijn.

Cash of voucher?

Ruim 86% van de budgetten wordt besteed onder vorm van (louter) voucher en bij een vergunde zorgaanbieder. Nog eens 4% zet zijn budget in voucher in bij de vergunde zorgaanbieder, in combinatie met cash, al dan niet bij een vergunde zorgaanbieder. 0,2% kiest ervoor om enkel in cash te besteden bij de vergunde zorgaanbieder, ruim 7% zet heel het budget in cash in bij niet- vergunde zorgaanbieders.

Waar wordt cash besteed?

Cash: Wie zijn cash budget inzet voor ondersteuning besteedt dit in hoofdzaak aan dienstencheques ( 21%), arbeidsovereenkomsten (20%), hulpverleners (13%) en vrijwilligers (13%). Daarnaast wordt budget besteed aan het vergoeden van familieleden, bij uitzendbureaus, aan vervoer, in de groene zorg, bij particuliere ouderinitiatieven, … .

Zorggarantie

Een van de doelstellingen van de omslag naar de persoonsvolgende financiering is de zorggarantie voor degenen met de zwaarste ondersteuningsvraag. Zo gingen in 2017 niet minder dan 1.266 budgetten of 85% van de beschikbare middelen naar deze automatische toekenningsgroepen. Een persoon kan daarbij meerdere budgetten gekregen hebben ( bv. eerst een standaard budget nood en vervolgens het definitieve budget na nood). Met het nog altijd toenemend aantal vragen naar ondersteuning, is dat een belangrijke geruststelling voor wie het netwerk plots en onverwacht wegvalt, de maatschappelijke integriteit in het gedrang komt of die getroffen wordt door een snel degeneratieve ziekte zoals bv. ALS. Dit is ook zo voor de jongvolwassenen. Vroeger betekende volwassen worden voor hen dat de minderjarigenondersteuning wegviel, en dat ze terechtkwamen in een vacuüm. Vandaag zien ze de minderjarigenondersteuning die ze van het VAPH kregen, bij de overstap naar volwassenheid vertaald in een (voorlopig) persoonsvolgend budget.

Noot: de helft van degenen die omwille van een uiterst acute situatie een budget ter beschikking kreeg, stond al met een vraag in een van de drie prioriteitengroepen. Er is dus ook een niet onaanzienlijk ‘doorschuifeffect’ op de prioriteitengroepen.

Om de zorggarantie te garanderen over een heel werkingsjaar wordt er voor de automatische toekenningsgroepen altijd voldoende budget gereserveerd. Het resterende budget wordt vervolgens gespreid over het jaar verdeeld over de drie prioriteiten groepen.

Drie prioriteitengroepen

Hier kregen, buiten de automatische toekenningen, 263 mensen een persoonsvolgend budget ter beschikking. In totaal telt het VAPH voor 2017 14.702 mensen met een vraag naar een persoonsvolgend budget. Die vragen worden naargelang hun dringendheid onderverdeeld in drie prioriteitengroepen. 848 mensen staan met hun vraag in de hoogste prioriteitengroep. Daarvan hebben er momenteel 282 (33%) met een zorgbudget (BOB). Voor prioriteitengroep twee zijn dat er 492, waarvan 93 ( 19%) met een zorgbudget. Het leeuwendeel bevindt zich in prioriteitengroep 3, nl. 12.194. Daarvan hebben er 5.113 (40%) een zorgbudget.

Nieuwe aanvragen

In 2017 werden er 3.185 ondersteuningsplannen voor een persoonsvolgend budget (Op-PVB) ingediend. Het gaat bijvoorbeeld om ondersteuningsplannen om een tijdelijk budget definitief te maken (vb. zorgcontinuïteit jongvolwassenen), om een budget op maat te vragen of om een nieuwe vraag. 6,5% stelde zijn plan zelf op, zonder hulp. 24% deed beroep op een dienst ondersteuningsplan, 55% op een dienst maatschappelijk werk en 14,5% deden dat met andere hulp.

1.690 dossiers werden ingediend bij een multidisciplinair team, om de vraag te vertalen in een overeenkomstige budgetcategorie en om een prioriteit toe te kennen (objectivering).

De sector

In totaal bieden 267 vergunde zorgaanbieders ondersteuning aan, daaronder 20 nieuwe.

Er werden 31 initiatieven voor groene zorg geregistreerd, dat wil zeggen dat mensen er met hun persoonsvolgend budget terecht kunnen.

Ten slotte financiert het VAPH vijf bijstandsorganisaties, om mensen met een handicap te ondersteunen bij het beheren van hun budget en het afsluiten van overeenkomsten. Zij telden samen in 2017 1.871 leden en boden aan 1.418 daarvan intensieve bijstand.

De toekomst

De omslag naar de persoonsvolgende financiering vraagt nog verfijning, zoals het verschaffen van meer duidelijkheid rond de woon- en leefkosten. Immers, het persoonsvolgend budget is bedoeld voor de zorg en ondersteuning van de persoon, het is geen inkomen om de courante woon- en leefkosten te vergoeden. Ook de gelijktrekking van de budgetten in functie van gelijkwaardige profielen ligt nog op de plank, PVF voor minderjarigen, … .

Om optimaal op signalen in te spelen, tendensen tijdig te detecteren en het beleid gericht en waar nodig bij te sturen, is het VAPH een grondige evaluatie gestart. Eigen en externe experten en onderzoekers buigen zich daarover, kritische reflectie wordt voorzien vanuit een panel van wetenschappers uit allerhande disciplines. Begin 2019 wordt een eerste, omstandige rapportering verwacht.

Perscontact: Karina De Beule, woordvoerder VAPH, T 0471 79 07 11, karina.debeule@vaph.be