Stop decubitus: tijd om te bewegen!

Onder het motto ‘tijd om te bewegen’ lanceerde het European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP) ter gelegenheid van de internationale Stop-decubitusdag op 21 november 2019 een filmpje over decubitus en decubituspreventie. Het EPUAP wil met het filmpje iedereen mobiliseren om decubitusletsels of doorligwonden te helpen voorkomen. 

Wat is decubitus?

Decubitus is een ernstig letsel van de huid en de onderliggende weefsels, meestal ter hoogte van een botuitsteeksel, bijvoorbeeld de hielen, het staartbeen, de heupen of de enkels. Het wordt veroorzaakt door langdurige druk- of schuifkrachten. Decubitus komt vooral voor bij immobiele personen die lang in eenzelfde houding zitten of liggen. 

Hoe kunt u decubitus voorkomen?

Het EPUAP wil met het filmpje iedereen mobiliseren om decubitusletsels te helpen voorkomen. Hun aanbevelingen daarin zijn: 

  • Beoordeel de huid regelmatig.
  • Verander regelmatig van lichaamshouding.
  • Gebruik materiaal dat de druk vermindert.
  • Zorg voor een gezonde voeding.

Beoordeel de huid regelmatig

De huid beoordeelt u door decubitusgevoelige plaatsen dagelijks te controleren op niet-wegdrukbare roodheid. Dat kunt u doen door er met een vinger of een drukglaasje op te drukken en na te gaan of u de roodheid wit kunt drukken. Blijft de huid rood, beperk dan de duur dat de persoon op de roodheid zit of ligt.

Verander regelmatig van lichaamshouding

Probeer zowel in zit als in lig regelmatig van houding te wisselen. Ook kleine veranderingen in lichaamshouding helpen om drukpunten en decubitusletsels te voorkomen. Gebruik hulpmiddelen zoals een glijlaken om immobiele personen te herpositioneren. Vermijd daarbij trekken en schuiven. Bepaal de frequentie van de wisselhouding op basis van de status van de huid, de activiteit of mobiliteit, de medische conditie, het zorgplan, het comfort en de gebruikte anti-decubitusmaterialen (anti-decubituszitkussen en -matras). In een wisselligschema wordt het best zoveel mogelijk ruglig ingebouwd en zo weinig mogelijk zijlig omdat zijlig de meeste druk geeft. In ruglig geeft de semi-fowlerhouding in 30° de minste druk- en schuifkrachten. In zijlig is dat de 30°-zijlig.

tekening van persoon die in lichaamshouding 30 graden zijlig ligt

30°-zijlig

getekende persoon die in semi-fowler houding ligt

semi-fowler-houding

Gebruik materiaal dat de druk vermindert

Zorg in zit en lig voor een zo volledig mogelijke ondersteuning. Gebruik bij een verhoogd risico anti-decubituszitkussens en -matrassen. Er zijn types die de druk verdelen, bijvoorbeeld statische anti-decubitusmatrassen, en types die de duur van de druk verminderen, bijvoorbeeld wisseldrukmatrassen. Zorg daarbij dat de hielen altijd vrij liggen. Gebruik indien nodig een zwevende-hielenkussen. Blijf ook op anti-decubitusmateriaal regelmatig de houding wisselen en pas indien mogelijk wissellig toe. Gebruik voor een correcte zijlig een 30°-zijligkussen. Vermijd strakke lakens of oneffenheden. Beperk indien nodig de zitduur omdat de druk op het staartbeen in zit zeer groot is. 

tekening van onderbenen persoon waarvan de hielen in zwevende houding liggen

zwevende hielen

Waarvoor kunt u bij het VAPH terecht?

Het VAPH voorziet via de refertelijst een tegemoetkoming in de aankoop van anti-decubituszitkussens en -matrassen. Om effectief te zijn, is ook op die zitkussens en matrassen (ook op de wisseldrukmatrassen) houdingsverandering noodzakelijk en moeten de hielen vrijgelegd worden. Om een correcte zijlig te kunnen toepassen en de hielen vrij te kunnen leggen, werden recent 30°-zijligkussens en zwevende-hielenkussens aan de refertelijst toegevoegd.

Anti-decubituszitkussens voor gebruik in de rolstoel zijn sinds 1 januari 2019 uitsluitend de bevoegdheid van de Vlaamse sociale bescherming.

Meer informatie over oplossingen vindt u in de hulpmiddelendatabank: decubituspreventie bij liggen en decubituspreventie bij zitten. Informatie over de VAPH-tegemoetkomingen voor anti-decubitusmateriaal vindt u in de refertelijst onder ‘activiteiten dagelijks leven’.

Lees meer over hulpmiddelen en aanpassingen

Lees alle nieuwsberichten