Stand van zaken vaccinatiestrategie binnen de VAPH-sector

Vlaanderen is gestart met de eerste fase van de vaccinatiestrategie tegen COVID-19, in eerste instantie in de woonzorgcentra. In de week van 15 februari 2021 gingen de eerste vaccinaties in de residentiële VAPH-voorzieningen van start. Behoudens mogelijke verschuivingen door uitbraken en dergelijke zullen de vaccinaties in residentiële voorzieningen met een eigen vaccinatieteam de eerste week van april volledig (1e en 2e dosis) afgerond zijn. In voorzieningen zonder vaccinatieteam komt een mobiel team langs. De gebruikers van dagcentra en diensten zelfstandig wonen kunnen vanaf april gevaccineerd worden in overleg met het vaccinatiecentrum. 

Deze pagina bevat de stand van zaken zoals gekend op 18 maart 2021.

Personeel

Werkzaam in residentiële collectieve opvang (leefgroepwerking):

  • Al het personeel verbonden aan de residentiële werking wordt in deze eerste fase meegenomen. Het gaat zowel over al het verzorgende/begeleidende personeel als administratief, logistiek personeel en dergelijke werkzaam op deze setting. 
  • Personeelsleden werkzaam in een collectieve dagbesteding die in contact komen met bewoners uit de residentiële werking, kunnen in deze fase ook meegenomen worden. Bijvoorbeeld: personeel werkzaam in hetzelfde gebouw en situaties waarbij de dagwerking niet strikt gescheiden is van de residentiële werking.
  • Personeel met het statuut zelfstandigen dat ingeschakeld is in de dagdagelijkse werking en dus deel uitmaken van het team wordt meegenomen. Het gaat niet om personen die langskomen om gericht individuele ondersteuning te bieden (bv. thuisverpleging, tandarts, kinesist ...). Die personen worden immers meegenomen bij de zorgberoepen. Die groep zal parallel met de collectiviteiten aan bod komen. Sommigen zijn in meerdere voorzieningen actief, dus het is beter dat ze bij de zorgberoepen worden meegenomen worden, en niet bij de collectiviteiten.
  • Vrijwilligers en geregistreerde mantelzorgers worden niet gevaccineerd in de fase voor collectieve voorzieningen, maar zullen gevaccineerd worden in de fase voor de ruimere bevolking.

Werkzaam in collectieve dagbesteding en voormalige diensten zelfstandig wonen (geen interferentie met residentiële werking): 

Personeel dat in contact komt met de residentiële bewoners, kan al mee gevaccineerd worden met het personeel van de residentiële werking. De personeelsleden van de dagcentra en diensten zelfstandig wonen met zorgcontacten die geen contact hebben met residentiële gebruikers zullen in de fase met de overige zorgprofessionals gevaccineerd worden. Deze personen zullen uitgenodigd worden voor vaccinatie in een vaccinatiecentrum.

Werkzaam in mobiele/ambulante/ADL-ondersteuning: 

Personeel dat in contact komt met de residentiële bewoners, kan al mee gevaccineerd worden met het personeel van de residentiële werking. Het overige personeel met zorgcontacten zal gevaccineerd worden in de fase met de overige zorgprofessionals. Deze personen zullen uitgenodigd worden om zich te laten vaccineren in een vaccinatiecentrum. 

Werkzaam als persoonlijke assistent: 

Persoonlijke assistenten tewerkgesteld via een PAB of een PVB die rechtstreeks een arbeidscontract of takenovereenkomst hebben met een budgethouder zullen mee gevaccineerd kunnen worden in de fase van de zorgprofessionals. Zij zullen een uitnodiging ontvangen om zich te laten vaccineren in een vaccinatiecentrum.

Persoonlijke assistenten die op een andere manier voor een budgethouder werken  (via dienstencheques, via een interimkantoor, als zelfstandige ...) kunnen worden gevaccineerd samen met de rest van de brede bevolking, in functie van leeftijd of risico.

Gebruikers

+18-jarigen in residentiële collectieve opvang (leefgroepwerking): 

  • Deze gebruikers kunnen in deze eerste fase zeker gevaccineerd worden.
  • Personen die tijdelijk thuis verblijven, maar een dienstverleningsovereenkomst voor woonondersteuning in een leefgroepwerking hebben, zullen mee gevaccineerd kunnen worden. Ze moeten wel op de twee vaccinatiemomenten aanwezig kunnen zijn.

+18-jarigen in collectieve dagbesteding: 

De taskforce is ondertussen akkoord dat de gebruikers van collectieve dagbesteding ook in de voorziening gevaccineerd worden. Ook personen die tijdelijk thuis ondersteund worden maar een individuele dienstverleningsovereenkomst voor dagondersteuning in een leefgroepwerking hebben, zullen mee gevaccineerd kunnen worden. De voorziening maakt daarvoor afspraken met het vaccinatiecentrum.

+18-jarigen die geen collectieve ondersteuning krijgen: 

Deze personen worden meegenomen met de ruimere bevolking waar de Interministeriële Conferentie prioriteringen zal voorzien op basis van leeftijd en risicoprofielen.

+18-jarigen binnen RTH-verblijf en kortverblijf: 

Deze gebruikers kunnen mee gevaccineerd worden in deze eerste fase als er verwacht kan worden dat ze op beide vaccinatiemomenten aanwezig zijn. Het gaat daarbij in eerste instantie om personen die gedurende een langere periode aanwezig zijn. Het is niet de bedoeling dat personen enkel voor het verkrijgen van een vaccin verblijven.

-18-jarigen: 

Minderjarigen worden op dit moment niet gevaccineerd. Er zijn onvoldoende onderzoeksgegevens over de verschillende vaccins bij minderjarigen. Men moet 18 jaar zijn op het moment van vaccinatie. 

Annuleren van uitnodiging vaccinatie in vaccinatiecentrum

Als een zorggebruiker die in uw voorziening verblijft, een uitnodiging voor vaccinatie in het vaccinatiecentrum ontvangt, maar al binnen uw voorziening gevaccineerd werd of zal gevaccineerd worden, dan moet die afspraak geannuleerd worden via het afsprakenplatform. Hoe u dat precies doet, leest u in de uitnodiging. Zo kunnen de vaccinatiecentra zich zo goed mogelijk voorbereiden en andere burgers uitnodigen voor een vaccin om de weggevallen afspraken in te vullen. Ook personeelsleden die in uw voorziening al gevaccineerd werden of zullen gevaccineerd worden, moeten hun afspraak bij het vaccinatiecentrum annuleren.

Wat na de vaccinatie?

Gevaccineerd zijn betekent niet dat alle lichten weer op groen gaan, dat alles weer kan. Daarvoor is er immers een voldoende hoge vaccinatiegraad in de hele samenleving nodig. Maar een stap vooruit is het zeker. Naast de vaccinatie blijft het respecteren van de 6 beschermingsregels essentieel om terug te keren naar de wereld zoals we die normaal kennen.

Informatie over het vaccin en sensibilisering

Het vaccin is voldoende veilig voor de doelgroepen die opgenomen zijn in de vaccinatiestrategie. Om zo snel mogelijk opnieuw te kunnen werken zoals vroeger, vóór corona, is het belangrijk dat zoveel mogelijk bewoners en personeelsleden zich laten vaccineren. Dat is ook in het belang van de gezondheid van de hele bevolking. Het VAPH roept daarom nogmaals de directies op om zoveel mogelijk te sensibiliseren over de COVID-19- vaccinaties. 

Momenteel is er al campagnemateriaal beschikbaar op www.laatjevaccineren.be/campagnecovid-19-vaccinatie. Het materiaal op de website is aangevuld: 

  • Folders
    U vindt er nu onder andere een folder op maat van de algemene bevolking en een folder op maat van gebruikers van collectieve zorgvoorzieningen. Het is belangrijk dat de folder voor gebruikers van collectieve zorgvoorzieningen momenteel enkel gegeven wordt aan personen van wie het op dit moment al duidelijk is dat ze zijn opgenomen in de vaccinatiestrategie voor collectieve zorgvoorzieningen. Zo voorkomt u dat er verkeerde verwachtingen gecreëerd worden. Voor de doelgroepen voor wie de opname in de vaccinatiestrategie nog niet bepaald is, kunt u wel al de folder op maat van de algemene bevolking gebruiken. De website zal nog verder aangevuld worden met een folder in eenvoudige taal en in beeldtaal. Affiches en folders kunnen ook besteld worden bij het logo in uw buurt.
  • Affiches
    Daarnaast zijn er affiches beschikbaar. U kunt die affiches zelf aanpassen met eigen beeldmateriaal. Er is nu ook een affiche beschikbaar voor in zorgvoorzieningen. Affiches en folders kunnen ook besteld worden bij het logo in uw buurt.
  • Ander materiaal
    Verder vindt u op de website ook nog fiches rond fouten en feiten over het vaccin en twijfels bij personeel. Er is ook een facebookpagina ‘laatjevaccineren’ die in de communicatie gebruikt kan worden.

Tot slot is in het kader van sensibilisering correcte informatie rond het vaccin van belang. Op de volgende websites vindt u meer informatie en antwoorden op een aantal veelgestelde vragen over COVID-19-vaccins:

Praktische organisatie

Voor het vaccineren zijn er twee mogelijke situaties:

  1. U vaccineert met een eigen vaccinatieteam. 
  2. Er komt een mobiel team langs om te vaccineren (voor een beperkte groep).

Voor beide situaties wordt een draaiboek ter beschikking gesteld. Het draaiboek om te vaccineren met een eigen vaccinatieteam is beschikbaar op www.laatjevaccineren.be/covid-19-vaccinatie-in-collectiviteiten-vaccinatiedraaiboek.

Het draaiboek wordt regelmatig geüpdatet met de meeste recente informatie. Gebruik altijd bovenstaande link voor de meest recente versie.

Vragen van toestemming voor vaccinatie en opmaak lijst vaccinatie

Voor een toediening van een vaccin moet, net zoals bij iedere andere medische handeling, de patiënt zijn toestemming geven aan de persoon die het vaccin toedient.

Een persoon die wilsbekwaam is, moet geen schriftelijke toestemming geven. De toestemming kan mondeling of fysiek (o.a. door het aanbieden van een arm) worden gegeven.

Voor een persoon die wilsonbekwaam is, moet de toestemming worden gevraagd bij een van de volgende personen:

  • de houder van een zorgvolmacht
  • de wettelijk vertegenwoordiger (indien geen van bovenstaande beschikbaar)
  • de behandelende huisarts (indien geen van bovenstaande beschikbaar)
  • de coördinerend en raadgevend arts (indien geen van bovenstaande beschikbaar)

Bovenstaande vertegenwoordigers treden op binnen het kader zoals omschreven in de wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt rond vertegenwoordiging van personen die niet in staat zijn om hun patiëntenrechten uit te voeren.

Voor bewoners moet de beslissing van de bewoner of de vertegenwoordiger in het zorgdossier worden genoteerd, bij voorkeur met de vermelding van de datum en de manier waarop de toestemming werd verleend. Zo is er altijd een gedocumenteerd spoor beschikbaar dat de toestemming voor het vaccin werd gegeven. Er is geen wettelijke verplichting om die toestemming schriftelijk te vragen. In sommige situaties kan dat wel aan te raden zijn. Bijvoorbeeld, in situaties waarin niet met zekerheid een mondelinge toestemming van een bevoegd persoon genoteerd kan worden in het zorgdossier (bijvoorbeeld bij onenigheid in de familie).

Ter voorbereiding van de vaccinatiestrategie blijft het ondertussen belangrijk dat u als voorziening al sensibiliseert en een lijst maakt van het personeel en personen met een handicap die het vaccin willen krijgen. Geef uw personeel voldoende tijd om na te denken over het al dan niet gevaccineerd worden. De lijst moet voorhanden zijn op het moment dat de vaccins besteld worden. U zult die lijst maar kunnen finaliseren zodra meer gedetailleerd is uitgemaakt welke personen allemaal een vaccin kunnen krijgen, maar om te vermijden dat u te laat over die gegevens beschikt, kunt u daarmee best al starten.

Omgaan met bezoek in het kader van een geplande vaccinatie

De Vlaamse Taskforce COVID-19 Zorg heeft begrip voor de angst voor de verschillende varianten die momenteel opduiken en de mogelijke impact op een komend vaccinatiemoment. De Taskforce bepleit evenwel proportionele maatregelen en herinnert eraan dat die mogelijk zijn binnen de huidige bezoekersregeling. Die laat een aanpak op maat toe, zeker bij uitbraken, met respect voor de daarop geënte beslissingen van burgemeesters. De Taskforce geeft aan dat het volledig opschorten van het bezoek in voorzieningen in het licht van de nakende of lopende vaccinatiemomenten, niet aan de orde is.

Het invoeren van een opnamestop of een volledige opschorting van de fysieke bezoekmogelijkheid wegens geplande vaccinaties geeft eerder een vals gevoel van veiligheid, dan dat het een effectieve én verantwoorde manier is om mogelijke besmettingen te voorkomen. Er is nog onvoldoende duidelijkheid over de werkzaamheidsgraad van het vaccin na een eerste dosis en vanaf wanneer er daadwerkelijk sprake is van bescherming. Dat betekent dat de opnamestop of een volledige opschorting van de fysieke bezoekmogelijkheid voor een langere periode zou moeten aangehouden worden.

Het verdient daarom aanbeveling om:

  • de hygiënische en preventieve maatregelen op punt te stellen;
  • medewerkers, zoveel mogelijk afdelingsgebonden in te zetten;
  • als u het toch noodzakelijk zou vinden de bezoekregeling aan te passen,  volgende overwegingen mee te nemen: 
    • alle maatregelen te voorzien zodat bezoek door minimaal één vast bezoeker per bewoner mogelijk blijft; 
    • bezoek te laten plaatsvinden in een goed geventileerde ruimte die regelmatig verlucht wordt of indien mogelijk buiten;
    • geen bezoek op de kamers te laten plaatsvinden omdat in een gesloten, slecht geventileerde ruimte microdruppels langdurig in de lucht kunnen blijven hangen en onder bepaalde omstandigheden ook mensen besmetten op meer dan 1,5 m;
    • daarbij te zorgen voor een goede handhygiëne, in combinatie met het dragen van een chirurgisch mond-neusmasker door bezoeker en indien mogelijk bewoner, plexischermen te gebruiken en de contactoppervlakten na elk bezoekmoment te reinigen en te ontsmetten.

Vragen?

Hebt u vragen? Dan kunt u contact opnemen met het VAPH via 02 249 36 66 of via vaccinatie@vaph.be.

Documenten

INF/21/16 - Bijkomende informatie doelgroep vaccinatiestrategie collectieve voorzieningen